18 September 2020

De overlevingskans in het Japanse POW kamp Fukuoka 14B op Kyoshu was al laag. Als je de atoombom op het 2km verder gelegen Nagasaki ook kunt navertellen, dan is dat zo’n beetje een wonder. Dit lot werd toebedeeld aan Godfried en Pieter Bastiaans. 2 van de 201 overlevenden van Fukuoka 14B.

Version date: 2020-09-22

roel

Ik schrijf sinds begin '90' verhalen en artikelen op diverse platformen.

De laatste 15 jaar focus ik op de genealogie van mijn 'Indische takken' en daarmee samenhangende geschiedenis.

CreativeCommons BY NC

Roel Bazuin


Als slaaf in Japanse werkkampen
De 27 personen die ik tot nu toe heb gevonden zijn terecht gekomen in kampen in Indonesië (Java en Sumatra), Thailand / Birma (spoorweg) en Japan.

POW Camps on Kyushu

There were close to 200 sites for POW internment throughout all of Japan. 163 facilities to incarcerate POWs and about 33 facilities for civilian internees. On 15 aug 1945 32.418 Prisoners where counted.

Fukuoka: 20 camps, 3 sub-camps, 10 civilian camps (33) with 10.411 prisoners.

FukGroup
Fukuoka POW Camp Group
20200916155724 f92b15cf
Source: mansell.com

kampkaart bastiaans godfried
Bastiaans, Godfried

Geen kampkaart gevonden van Bastiaans, P.H.C.

"113 POWs died during imprisonment, 8 of whom were killed by Atomic Bomb"[1]: 97 Nederlands staatsburgers [2], 24 Australiers en 20 Britten. Een 'List of Deceased POWs' staat bij het POW Research Network Japan [3][4] [5]

Op 9 augustus 1945 explodeerde de Amerikaanse atoombom ‘Fat Man’ 469 meter boven de Japanse stad Nagasaki. Er vielen 129,000 slachtoffers. Zes dagen later capituleert Japan.

monument fukoka 14
Artist impression monument

Fukuoka 14B was gelegen tussen tussen het Centraal Station en de Urakami-rivier op ongeveer 750 meter van het station en werd volledig verwoest.

Ter nagedachtenis van de krijgsgevangenen van Fukuoka 14B hebben initiatiefnemers Rob en Lies Schouten, samen met het Comité monument Nagasaki Japan [6], Comité Kizuna en het Bestuur Stichting monument Nagasaki Nederland, een monument gerealiseerd.

Dit monument wordt op 4 mei 2021 (dodenherdenking Nederland) onthuld[7].

De organisatie is op zoek naar nabestaanden van de ruim 500 Nederlands Staatsburgers die in Fukuoka 14B hebben gezeten. Herkent u een van de namen[8], neem dan contact op met de Stichting Monument Nagasaki.

Het verdient een bijzondere aanbeveling om dit initiatief te steunen[9] met uw bijdrage!

Aantallen krijgsgevangenen sep 45 (Bron: Mansell
NATIO- NALITY Army Civilian Total Deaths

Dutch

155

2

157

97

Australian

24

-

24

11

Britisch

19

1

20

5

Total

198

3

201

113

In totaal hebben er ~550 krijgsgevangenen in het kamp gezeten.

Pieter en Godfried

Pieter Herman Constantijn Bastiaans en Godfried Bastiaans zijn 2 verre familieleden uit de stamboom. Van beiden weet ik niet of ze kinderen hadden.

Pieter Herman Constantijn werd geboren in Kotaradja. Hij had 3 broers en 7 zussen. We hebben een gemeenschappelijke voorouder: Johan Robert Bastiaans; de opa van mijn oma.

Godfried Bastiaans uit Pemalang werd op Java geïnterneerd rond 25-10-1942. Hij is dan 36 jaar oud. Hij was boekhouder bij de Nederlandse Handelsmaatschappij Cheribon en opgeroepen voor dienstplicht. Als soldaat 2de klasse infanterie werd hij ingedeeld bij Landstrumafdeling Cheribon.

Hij heeft 2 oudere broers: Henri en Carlos. Henri Francois is KNIL soldaat en word 17 augustus 1942 gevangen genomen. Hij sterft in een hospitaal bij de Birma-spoorweg in Thailand op 6 januari 1943, 37 jaar oud.

Javaparty 12

Pieter en Godfried worden op Java gevangen genomen en verdwijnen in oktober 1942 achtereenvolgens in kampen in Tjimahi, Bandoeng en Batavia. Zij zijn onderdeel van 'Javaparty 12’[10]; de 12de groep van 1705 krijgsgevangenen die Java verliet[11].

In januari 1943 worden de krijgsgevangenen per trein verplaatst naar Soerabaja [12]. Vandaar gaan 1900 krijgsgevangenen per 'Hell Ship’[13] naar Singapore. 200 zieken worden onderweg afgezet in Batavia.

Hell Ships

20200916170941 e2a087f0 xs
Maebashi Maru

De Maebashi Maru 2 (7.005 ton, 1921, soms aangeduid als Mayebashi Maru) vertrok op 1-2-1943 met de 1900 krijgsgevangenen van 'Javaparty 12’uit Soerabaja naar Singapore. Zij verliet Batavia op 5-2-1943 en arriveerde in Singapore op 9-2-1943.

2 maanden verblijven de krijgsgevangenen in het POW kamp 'Changi' [14].

Changi fungeerde als doorgangskamp. Hier werden gevangenen heringedeeld voor een volgende en vaak laatste bestemming. 'Javaparty 12' werd opgedeeld voor bestemmingen op Kyoshu, in Thailand en Maleisië [12].

Hawaii Maru 2
Hawaii Maru I

Op 2-4-1943 vertrekken Pieter en Godfried samen met 1000 krijgsgevangenen met de Hawaii Maru I uit Singapore naar Japan in een konvooi van 4 schepen. Onderwerg vallen 6 doden.

Zij komen op 25-4-1943 aan in Moji, de noordelijke haven van het zuidelijke Japanse eiland Kyushu. Met een zevende sterfgeval en 180 zieken. Ongeveer 100 ernstig zieken gingen naar het noodhos­pitaal in Moji. De overige krijgs­gevangenen werden over­gebracht naar diver­se kampen, deels op Kyushu, deels op het hoofdeiland Honshu.

Pieter en Godfried worden, samen met 300 anderen, per trein naar Fukuoka 14B getransporteerd en worden de eerste bewoners van het kamp.

Fukuoka 14B

Established as Fukuoka No.14 Branch Camp at Saiwai-cho, Nagasaki City, Nagasaki Prefecture on April 22, 1943.

Locatie

Dit kamp lag langs de spoorbaan tussen het Centraal Station in Nagasaki en de Urakami-rivier.

'Camp was 1850 meters (1.15 miles) from ground zero and was completely destroyed by the A-bomb'

Omstandigheden

  • veel mishandelingen, o.a. door Oyama/Yama, Nahao en Fuchimoto, Katsura (tolk) en Honda (wacht)

  • Voeding: onvoldoende, ernstig tekort aan eiwitten en vetten

  • Medische zorg: doktoren Ensing en de Wijn; ernstig zieken naar Militair Hospitaal in Fukuoka

Werk

Employer of slave laborers:
MITSUBISHI JUKOGYO NAGASAKI ZOSEN-JO [Mitsubishi Foundry Co.]. Iron Foundry, Mitsubishi Steel Works

Dit hield in:

  • werken in staalfabriek (eerste 9 maanden)

  • bouwen van een nieuw kamp (betrokken 18-01-1945)

  • aanleg schuilkelders op vliegveld van de stad Kumamoto

  • kolen delven in diverse mijnen in de omgeving, 600 m diep (Kaijima-onoura Coal Mining Co)

  • werken op een boerderij en in een elektriciteits­centrale.

Appx A: Ooggetuige van de bom

Eyewitness account of a survivor of the atomic bomb dropped over Nagasaki on August 9th, 1945. This young Dutchman was in Fukuoka 14. After "liberation" by the Americans he provided this first person account to the Red Cross. These are scans of the original typed notes[15].

2881429254 ef33611fdc w
Figure 1. Eyewitness account

"It is august 8 today and the Yanks are coming. Our winged friend already paid us a visit on the first of that month and it rained bombs all around us".

"We did not know that this day was to be one of the most horrible days of our life".

"When we looked tot the sky, we saw a single plane overhead at on altitude of about 20000 feet. Anti aircraftfire and Nip.fighters were already wiped ot on the preceding raid".

2881428458 445a6532b3 w
Figure 2. Eyewitness account

"Somebody called: 'look that plane is overahead again'. All at once i got the feeling 'there is something wrong with that plane'. Instantly i went down, flat on the ground. And it was right, i was none too early".

"At once, a blinding flash was all around me, it was like the light of thousands of marine searchlights switched on together".

"I heard the sound of a dumb explosion. A hot wave swept over my body and after that there was tumult, as if the whole world came down on me. I thought, well, it’s done. As sudden as it started, it stopped".

"Everything was over and a deadly silence reigned".

2880590781 6c5568950e w
Figure 3. Eyewitness account

"The sun had disappeared and eveywhere there was a strange reddish grey light".

The first thing that struck my eye was a little peasant village on the opposie site of the river three miles up the hills. It had vanashed and the only thing i saw was a hell of flames and a black smoke column rising to the sky".

"It was dark and everywhere, especially in the destroyed living quarters of the city, fires were burning".

2881426494 334c29dfd7 w
Figure 4. Eyewitness account

"There were about 15 of them. Most of them were nude. They had been standing in the open when it happened and the surging heat wave had swept over them. Their clothes had been scorched off and they had terrible burning wounds all over their body".

"Each of us took somebody on his back. Those men had to endure terrible pains. We had to run over all kinds of debris, dashing through waves of heat that were blown across the streets by the strong wind".

"Everybody; guards, marines, civilians had fled out of the doomed city".

2881425550 4932ccdee3 w
Figure 5. Eyewitness account

"We could only take a very small part of the food left behind in the camp. A group managed to take a wagon and a horse with them. As quick as possible we loaded the cart and off we went".

"The air was filled with cries and groans and is was a gruesome sight what was accentuated still by the grey smoky atmosphere".

"Hundreds of fires were burning and all was leveled to the ground."

2881424750 a5b534dc0d w
Figure 6. Eyewitness account

"at this place we had a splendid view of the city and we enjoyed the sight immensly. By 5 o’clock in the afternoon, the whole town was one surging mass of flames and the whole sky was blacked by smoke".

"A strange sickening smell came sometimes with the wind to us and i could not make out what it was. But my neighbour gave me the right answer; "Roast - beef", was all he said".

"we slept like roses. When we woke up, all was practically over. In the valley we saw a plain; here and there the ashes were still smouldering and only the bent and twisted skeletons of the factories was all that was left behind".

Appx B: Achtergrond Godfried en Pieter Bastiaans

B.1. Tabel

Naam

Kampnaam

Ligging

Bijzonderheden

Route

Service

Rank

Unit

stb no.

ged.no

Bastiaans, P.H.C.(Pieter Herman Constantijn)

Fukuoka 14B

Nagasaki

sld 41805, Javaparty 12

-

Army

sld

-

-

354

Bastiaans, G. (Godfried)

Fukuoka 14B

Nagasaki

Captured Tomo (Java). Javaparty 12

Java, Singapore, Hawaii Maru 1, 25-4-1943 Fu 14B

Army

sld

Landstormafdeling Cheribon

98406

525

B.2. Namen uit orgineel kamp roster

roster fuk14b bastiaans PHC G me
From Fukuoka 14B roster original
  • Bastiaans PHC - mevr MP Bastiaans Mols - PapanDajanlaan 86 - Bandoeng - gezondheid 'healthy' - A - pvt - campno 6193 - service no 41805

  • Bastiaans G - mevr Bastiaans Brouwer - Keboenfan - Cheribin - gezondheid 'healthy' - A - pvt - campno 6194 -serviceno 98406

Appx C: Transporten

datum_geb binnengekomen uit ver- trokken naar aantal per transport aantal in kamp bijzonderheden

2-4-1943

Singapore

300 (ned)

ar 25-4-1943

15-5-1943

Fukuoka 2B

3

per trein

-

Moekden / Fukuoka 15

12 (ned)

techn; ar 28-8-43

-

Java / Hawaii Maru

11

ar 5-12-45

18-6-1944

Takao /Changi / Tamahoko Maru 2

212

772kr; 212 saved; ar 25-6-44

-

several loc.

240

other camps

9-8-1945

198

atoombom Nagasaki

12-9-1945

Keisen / Fukuoka 23B

210

evacuatie

Appx D: Pictures

D.1. Plattegronden

image002
verblijfsgebouw 1
image004
verblijfsgebouw 2

Het krijgsgevangenkamp lag 750 meter voor het centrale station van Nagasaki, langs de spoorbaan, aan de zijde van de Urakami-rivier. De weg, die naar de eerste brug over deze rivier liep, was door een enkele rij houten woningen van het kampterrein gescheiden.

Het kamp bestond uit twee delen; het oudste deel lag het verst van de weg af en daarin werden de gevangenen het eerste jaar ondergebracht. In feite was dat een grote fabrieksloods met een aantal bijgebouwtjes.

(Bron: J.Stellingwerff – Fat man in Nagasaki, pg 8)

image002

Bron: J.Stellingwerff – Fat man in Nagasaki, pg 82

Legenda

  1. Mitsubishi-fabrieken

  2. Urakami-kathedraal

  3. Epicentrum van de atoombom

  4. Ziekenhuis Medische Facultaiet

  5. Mitsubishi-fabrieken

  6. Fukuoka 14B-kamp

  7. Gasfabriek

  8. Station van Nagasaki

  9. Doel van de atoombom

  10. Prefectuur van Nagasaki

  11. Deshima

  12. Halve afstand tot Fukuoka 2B-kamp

D.2. de gevolgen van de atoombom

Fukuoka 14 7 8 45 768x581
Mitsubish terrein - 9 augustus 1945

het grootste deel van het terrein van Mitsubishi lag slechts 1800 meter van waar de tweede atoombom ontplofte. Na de explosie was het terrein weggevaagd.

Fukuoka 14 na 9 8 45
Kamp Fukuoka 14B na de ontplofte atoombom.

(bron: Oorlog en Bersiap - Everhard Schouten (1922-2012))

August 6 1945 Hiroshima Japan.
August 6 1945 Hiroshima, Japan.

On Monday, August 6, 1945, a mushroom cloud billows into the sky about one hour after an atomic bomb was dropped by American B-29 bomber, the Enola Gay, detonating above Hiroshima, Japan. Nearly 80,000 people are believed to have been killed immediately, with possibly another 60,000 survivors dying of injuries and radiation exposure by 1950

August 7 1945 Hiroshima Japan.
August 7, 1945 Hiroshima, Japan.

A pall of smoke lingers over this scene of destruction in Hiroshima, Japan, on August 7, 1945, a day after the explosion of the atomic bomb. Nearly 80,000 people are believed to have been killed immediately, with possibly another 60,000 survivors dying of injuries and radiation exposure by 1950.

August 9, 1945 Nagasaki, Japan.

August 9 1945 NagasakiJapan "Fat Man" was dropped from the B-29 bomber Bockscar, detonating at 11:02 AM, at an altitude of about 1,650 feet (500 m) above Nagasaki. An estimated 39,000 people were killed outright by the bombing a further 25,000 were injured.

August 9, 1945 Nagasaki, Japan.

[August 8 1945 NagasakiJapan This picture made shortly after the August 9, 1945 atomic bombing, shows workers carrying away debris in a devastated area of Nagasaki, Japan. This picture obtained by the U.S. Army from files of Domei, the official Japanese news agency, was the first ground view of the nuclear destruction in Nagasaki

Injured civilian casualties
Injured civilian casualties
Hiroshima Genbaku Dome
The Hiroshima Genbaku Dome after the bombing
Clothes pattern burnt into the skin.
Clothes pattern burnt into the skin.

The clothes pattern, in the tight-fitting areas on this survivor, shown burnt into the skin.

Partially incinerated child
Partially incinerated child

Partially incinerated child in Nagasaki. Photo from Japanese photographer Yōsuke Yamahata, one day after the blast and building fires had subsided. Once the American forces had Japan under their military control, they imposed censorship on all such images including those from the conventional bombing of Tokyo, this prevented the distribution of Yamahata’s photographs. These restrictions were lifted in 1952.

Direct thermal flash burns
Direct, thermal flash burns
Toyoko Kugata
Toyoko Kugata

22-year old victim Toyoko Kugata being treated at the Hiroshima Red Cross Hospital (October 6, 1945)