#75jaarvrijheidvoorwie #indischekwestie #jappenkampen #ML-KNIL #NEI-PEP #120sqn #121sqn #122sqn

Colofon

roel

Ik schrijf sinds begin '90' verhalen en artikelen op diverse platformen.

De laatste 15 jaar focus ik op de genealogie van mijn 'Indische takken'.

CreativeCommons BY NC
Contact

Via twitter @roelbazuin
Mastodon: @tjitjak@mastodon.xyz
Via linkedin
Discord: https://discord.gg/WhWQtr8

Roel Bazuin

75 jaar vrijheid

Dit jaar, tot 15 augustus 2020, wordt '75 jaar vrijheid' gevierd. Voor wie eigenlijk ?

"De aandacht is altijd hoofdzakelijk uitgegaan naar de bezettingstijd tussen 1940 en 1945 in Nederland en de strijd in Europa".

In dit document 8 familieverhalen. 8 onvertelde verhalen. Ik vertel ze. Voor hen.

Met de viering van 'de bevrijding' in Nederland ben ik ambivalent. Als het land wordt bevrijd van de Duitsers, is Nederlands-Indië nog steeds bezet door de Japanners. Als die op 15 augustus 1945 capituleren, begint de vrijheidsstrijd van de Indonesiërs. Indische Nederlanders zitten in de knel. Niks vrijheid. En nog meer doden.

In mei 1945 zit opa Bastiaans 3 jaar gevangen op Kyushu in het POW kamp 'Fukuoka 8B'. Grootmoeder, moeder en oom zitten in het door Japanners bezet Bandoeng, samen met 2 zusters van oma. Niks vrijheid.

Andere familieleden zitten sinds 1942 vast in kampen en overleven dat niet. Of worden na de capitulatie van Japan in de Bersiap periode vermoord door Indonesiërs. Bizar. Niks vrijheid.

Hiaten in het geheugen

In 6 artikelen ga ik in op zoek naar de aantallen slachtoffers in de Pacific regio. Bij de 'Nationale herdenking' worden op zijn minst 4.380.000 slachtoffers vergeten. Zo blijkt. Er zit een hiaat in het collectieve nationale geheugen.

Tragisch genoeg geldt het geheugenverlies [1] niet alleen voor relatief recente gebeurtenissen. Zoals de tweede wereldoorlog. Bijvoorbeeld: De laatste geweldadige oorlogen van Nederland in Indonesië, de zogenaamde politionele acties in 1947 en 1948, zijn natuurlijk een schandvlek van jewelste op het blazoen van de Nederlandse Staat.

dutchtradingcompare

Hollanders[2] hebben het niet graag over hun verleden. In het bijzonder dat verleden die met de voormalige koloniën te maken heeft. Soms worden er zelfs wetten voor gemaakt om het formeel uit te wissen. Neem bijvoorbeeld de Verjaringswet uit 1971[3].

De vrijheid die wordt gevierd, vindt letterlijk plaats in een enorme weelde die in eeuwen bijeen is geschraapt. Gek, misschien ook niet, dat je niet wilt weten wie er in onvrijheid voor hebben betaald.

Het (on)vermogen

Evenredig delen is een eeuwen oud probleem. De hoogste Gini-waarde voor besteedbaar inkomen ooit gemeten in Westerse landen, was hier te vinden (0,61 in 1732) [4][5]. Hier. In Nederland.

Nederland staat inmiddels op de 12de plaats van de rijkste landen ter wereld [6]. Ná San Marino en vòòr Saudi Arabië, Ijsland, Zweden en Duitsland. Binnen Europa staat het land op de 6de plaats [7]. Op de lijst van 'gelukkigste [8] landen' staat het Koningrijk op de 6de plaats [9].

Het vermogen om geschiedkundige feiten in enige vorm van harmonie [10] en tevredenheid [11] te herinneren, gaat niet veel verder terug dan een mensenleven. Met grote moeite. Selectief [12]. Exclusief [13]. Ondanks al die rijkdom.

Wie denkt er nog aan degenen die die weelde hebben betaald.

Niet vergeten

De verzameling van 8 familieverhalen gaan over hen die niet vrij waren op 5 mei 1945. Of 15 augustus. Ergens in de Pacific regio. Of na 1950 toen zij verplicht 'repatieerden' [14]. Uit de voormalige kolonie 'Nederlands-Indië'. Nog geen mensenleven geleden.

Het zijn onvertelde verhalen. Dat wil zeggen: zij zwegen er zelf over. Ik zoek het uit. Schrijf ze op.

'Opdat de verhalen en geschiedenis niet vergeten worden’.

Familie in Japanse werkkampen

kampkaart bastiaans robert
Kampkaart Bastiaans, Robert H.L.G.

De tweede wereldoorlog in Oost-Azië is in de familie pregnant aanwezig.

Niet alleen in Nederlands-Indië. Ook en met name door de verschrikkelijke ervaringen in Japanse kampen. Ervaringen die tot op de dag van vandaag doorklinken. Niet dat het een populair onderwerp van gesprek is. Integendeel.

Wat ik inmiddels weet over de stamboom van de 'Familie Bastiaans - de Indische takken' is dan ook zeer spaarzaam gebaseerd op zelfrapportage. Herinneringen zijn ongetwijfeld aanwezig. Delen is 'not done', ongewenst of te pijnlijk.

Geïnterneerd en gebruikt als slaven

Naar schatting zijn in de periode maart 1942 en augustus 1945 41.000 Nederlandse krijgsgevangenen geïnterneerd.

In de loop der jaren liep ik bij case study’s van mensen uit mijn stamboom database regelmatig aan tegen een verleden in Japanse POW werkkampen.

Digitaliseren van Japanse interneringskaarten vordert gestaag. Mede hierdoor kun je de gegevens van mensen met een kampverleden aanvullen of bevestigen.

De kampkaart van oom Robert, een broer van oma, was een van de eerste die ik vond.

Verdeling familie over Zuid-Oost Azië

De 27 personen die ik tot nu toe heb gevonden zijn terecht gekomen in kampen in Indonesië, Thailand en Japan. Verreweg de meesten kwamen terecht in Birma en Japan.

Familieverhalen

1. Opa C.W. Bastiaans

Als POW van Batavia naar Bandoeng, Tjimahi, Changi Singapore. Met Hawaii Maru 2 naar Moji Japan, jappenkamp Fukuoka 8B Inatsuki. Als ML-KNIL naar Manilla, Bundaberg Australië (NEI-PEP), Java (121sqn), Medan Sumatra (122sqn), Batavia, uit Tandjun Priok naar Rotterdam met MS 'Fair Sea', in contractpension Rodanborgh Aardenburg, naar Vlissingen (Noordstraat, Steenenbeer).

1.1. Krijgsgevangen in Japan

Gevangenenkamp Fukuoka 8B
Figure 1. Gevangenenkamp Fukuoka 8B

Opa Carol Wilhelm Bastiaans zat gevangen in het krijgsgevangenenkamp Fukuoka 8B [15] op het eiland Kyushu in Japan [16] en overleefde op 9 augustus 1945 de atoombom op Nagasaki [17].
Volgens het verhaal was hij ten tijde van de bom ondergronds in de Yamano mijn. Vele andere krijgsgevangenen echter niet, getuige het verslag 'alles bleef stil, doodstil' [18].

Toevallig vond ik zijn naam in een lijst van gevangenen in Fukuoka 8B, ook bekend als 'Inatsuki'. Hij was tewerkgesteld in de 'Yamano' kolenmijn van Mitsui Mining Co (Mitsui Kozan), tegenwoordig Nippon Coke & Engineering Co., Ltd. (Nippon Cokes Kogyo Kabushiki Gaisha, 日本コークス工業株式会社).

NR NAAM                     KNR RANG STB
10 Bastiaans, Carel Wilhelm 305 sgt  92426

Flarden van het verhaal dwarrelen door de familie. Opa heeft, zoals zovelen, over die periode niet of nauwelijks gesproken.

Opa was een van de 42.000 krijgsgevangenen[19] die 3,5 jaar in een Japans interneringskamp gedwongen werd te werken voor de Japanse oorlogsmachine. Een van de mensen die 1265 dagen werden uitgehongerd, geslagen, geschopt en bedreigd. Een van de KNIL-soldaten die in 1950 met gezin, met achterlating van have en goed, op 'bijzonder verlof' werd gestuurd naar Holland. Een van de dienaren waaraan door zijn overheid 3,5 jaar salaris niet werd uitbetaald. Een van de Indische Nederlanders die niet werd gecompenseerd voor verlies van bezit.[red]

Tijdlijn

Het kostte me een jaar of 6 om zijn geschiedenis tussen 1941 en 1950 te reconstrueren [20].

Smashed B-17s Andir 19-02-1942
Smashed B-17s Andir 19 Feb. 1942

En soms loop je ineens tegen een nieuw stuk van de puzzel aan die het verhaal verder completeert.

  • 27-11-41 Japanese fleets depart to attack east and invade west Pacific

  • 07-12-1941 Japanese attack Pearl Harbor, Midway, Wake Island. Simultaneously

  • 23-12-1941 Dutch flying boats attack Davao

  • 11-01-42 Japan declares war on the Netherlands

  • 01-02-42 zware verliezen 1 en 2 van VLG IV bij Surabaya tijdens bomaanval at Surabaya; other naval land attack planes bomb Malang, Java.

  • 20-02-42 Eerste aanval Japanners op Kalidjati bij Bandoeng

  • 27-02-42 Allied naval force attempts to turn back Japanese invasion fleet headed for Java. Allies suffer devastating losses of five cruisers and six destroyers in Battle of Java Sea.

  • 28-02-42 16de leger Japan landt op 3 plaatsen op West-Java

  • 28-02-42 Aanvallen door Japanse Navy-O van vliegveld Kalitjati

  • 05-03-42 Eerste Japanse militairen trekken Batavia binnen

  • 08-03-42 Capitulatie KNIL

Hij behoorde als ML-KNIL [21] vliegtuigmonteur tot de jachtafdelingen van de 4de vliegtuiggroep (VLG IV)[22] [23].

The only known photograph of KNIL Hurricanes on Java seen here on the road between Tanjong Priok and Kemajoran
KNIL Hurricane on the road

De groep heeft het Maospati Vliegveld te Madioen - Java als basis. Zelf is hij gestationeerd op Andir, als onderdeel van de afdeling 2 VLG IV [24].

1.2. Aanval op Kalidjati

Rond 15 februari werden de afdelingen 1 en 2 van VLG IV gereorganiseerd. Men had begin februari zware verliezen geleden tijdens een massale bom aanval op Surabaya [25]. Het technisch personeel ging naar het vliegveld Kemajoran bij Batavia en hielp mee met de assemblage van 39 crated Hawker Hurricanes IIB die begin februari in Tanjung Priok waren gelost, aangevoerd door de HMS Athene [26]. De vliegers en monteurs vonden slaapplaatsen in diverse woningen op en aan de rand van het vliegveld. [27]

Op 20 februari kwam de eerste Japanse aanval op vliegveld Kalidjati [28] bij Bandoeng. De schade was beperkt: de toestellen werden niet geraakt. Op 21 februari volgde een tweede aanval. Er vielen slachtoffers, maar niet bij 2 VLG IV.

Op 24 februari was de Hurricane eenheid operationeel en werd ingezet bij de verdediging van het vliegveld. Dat lukte zeer matig; er werden 4 toestellen uitgeschakeld. Tijdens de aanvallen werd vrij veel schade aangericht aan de rand van het veld.

1.3. Verplaatsen naar Madioen

Curtiss P 40 Warhawk USAF
Curtiss P-40 F/L, P-40K Warhawk

Na deze aanval werd 2 VLG IV verplaatst. Op 25 februari vlogen de overgebleven 7 Hurricanes via Madioen naar Ngoro (Blimbing) in de buurt van Surabaya. Het personeel vertrok in konvooi in vrachtauto’s. Een deel van de monteurs reisden op eigen gelegenheid via Bandoeng (Andir). Opa ging met de motor en had het geluk dat hij met een Lockheed L12 mee kon naar Ngoro.

Er was een teveel aan monteurs voor de overgebleven 7 Hurricanes. Opa en zijn maat Jack Vleugels werden bij de Amerikanen (17th Pursuit Squadron USAAF) ingedeeld. Zij namen hun intrek in tenten en woningen in de kampong aan de rand van het veld.

De totale sterkte bestond uit 12 Curtiss P-40 Warhawk’s, 6 Brewster Buffalo’s en 7 Hurricanes IIB’s. Op 27 februari werd er door de Hurricanes niet gevlogen en zij waren dan ook niet betrokken bij de slag om de Javazee. Door het ontbreken van radio kristallen, munitie en hydraulische olie waren de kisten niet 100% operationeel. De monteurs van 2 VLG IV kregen van de Amerikanen instructie over de P-40 motoren.

Op 28 februari 1942 landt het Japanse 16de Leger op drie plaatsen op de kust van West-Java: ruim 20.000 man bij Merak en in de Bantambaai op de noordwestpunt van Java, en circa 3.000 man bij Eretan Wetan ten noordwesten van Cheribon. De belangrijkste Japanse doelen waren de steden Batavia, Buitenzorg en Bandoeng en het ten noorden van Bandoeng gelegen vliegveld Kalidjati. De leiding van het KNIL besloot de verdediging te concentreren op de Bandoengse hoogvlakte. Op 6 en 7 maart vonden bij de KNIL-stellingen ten noorden van Bandoeng zware gevechten plaats. Kalidjati werd op 1 maart ingenomen. Op 8 april kapituleert het KNIL, de geallieerden op 12 maart. [29]

Om 05.30 steeg 2 VLG IV op voor een aanval op de Japanse landingsvloot nabij Rembang. 2 vliegers verloren het leven. 7 toestellen werden zwaar beschadigd.

Dezelfde dag werd het vliegveld aangevallen door Japanse Navy-O’s. De net gelande toestellen waren nog niet herbewapend en afgetankt en konden niet opstijgen. Al het personeel vluchtte van het veld af. Nagenoeg alle toestellen werden door de aanval buiten gevecht gesteld. Alle eenheden trokken zich daarna in auto’s terug naar Bandoeng nadat de rest van de toestellen vernield waren. Men reisde via Madioen, Djokjakarta, Keboemen, Kroya, Banjar, Tasikmalaja en Garoet. 'S nachts rustte men uit tussen Keboemen en Kroya en kwamen in de ochtend van 2 maart in Bandoeng aan.

1.4. POW in Bandoeng

Registratiekaart KNIL
Registratiekaart KNIL

Op 4 maart begint de technische dienst van de ML-KNIL met het onklaar maken van vliegtuigen. Op 5 maart trekken de eerste Japanse militairen het onverdedigde Batavia binnen.

Op zijn registratielijst staat ‘op 5-4-1942 in Japans krijgsgevangenschap gevoerd’. Op dat moment was hij Sergant-Majoor monteur.

In Bandoeng werden de gevangenen geconcentreerd in de kampementen van het 15de Bataljon Infanterie, het 1ste Depot Bataljon en de Luchtdoelartillerie. Hij is samen met zijn maat Jack krijgsgevangen in een van deze kampen.

1.5. Van Bandoeng naar Tjimahi en Batavia

In juni worden ze overgebracht naar een van de grote krijgsgevangenkampen in Tjimahi [30]: de kampementen van het 4de en 9de Bataljon Infanterie, de Bergartillerie, het 6de Depot Bataljon en het Treinkampement. Verblijf 6 tot 8 maanden.

Eind 1942 per trein terug naar Batavia. De grootste krijgsgevangenkampen in Batavia[31] waren de Uniekampong in de haven, de gevangenis van Glodok en het kampement van het 10de Bataljon Infanterie in het centrum.

1.6. Naar Singapore

Vanaf Tanjung Priok per schip (de De Makassar Maru op 29 september 1943) naar het Changi-kamp in Singapore, onderdeel van de zg. 'Java party 17' [32]. Aankomst op 30 september. Vanaf Singapore ging je door naar Birma (spoorweg) of Japan. Voor opa werd het Japan.

1.7. Met Hellship Hawaii Maru 2 naar Japan

Op 18 oktober aan boord van de Hawai Maru 2. De reis gaat echter niet door en men wordt op 22 oktober weer van boord gehaald. Op 6 november vertrekken 1230 krijgsgevangenen van Singapore naar Japan.

Het schip voer in een con­vooi met een andere schepen met krijgsgevangenen. Saigon wordt op 11 november gepasseerd. Tussen 26 en 28 november: luchtalarm. Op 27 november wordt het convooi van 15 schepen aangevallen door 3 vliegtuigen. 1 schip zinkt. De Hawaii Maru neemt 900 drenkelingen aan boord. Op 30 november wordt in Shanghai extra voedsel ingenomen.

1.8. Fukuoka 8B in Japan

Fukuoka 8B - Aug. 26 - 1945 aerial photo
Figure 2. Fukuoka 8B - Aug. 26 - 1945 aerial photo

Op 3 december aankomst op de eindbestemming Moji op het eiland Kuyshu in Japan. Daar werd men verdeeld in groepen en opa ging per geblindeerde trein naar Inatsuki in het Fukuoka district. Op 5-12-1943 aankomst in Fukuoka 8B, bij de kolenmijn ‘Jamano’ van Mitsui Mining Co (Mitsui Kozan), tegenwoordig Nippon Coke & Engineering Co., Ltd. Jack verdwijnt naar Fukuoka 21B.

Eerste Luitenant Toda is de Japanse commandant van Fukuoka 8B. De dagelijkse leiding was echter in handen van sergant Maj. Hij was uitermate wreed, sluw en wraakzuchtig, evenals zijn mede officieren Haito, Stresaki en Sakata. Het kamp wordt ook bewaakt door gewone burgers die in wreedheid de Japanse officieren soms overtreffen. Onder hen Haito, Goto, Ota, Stresaki, Sakata, Ito en Eto. Na de oorlog worden zij berecht en krijgen 20 tot 40 jaar.

De leefomstandigheden in het kamp zijn erbarmelijk en het werk in de mijn is gevaarlijk en uitputtend. Ook het mijnbouw personeel is sadistisch en hard naar de gevangenen. De gevangenen werken in 3 ploegen van 8 uur en lopen een uur heen en terug van het kamp naar de mijn. Er zijn regelmatig instortingen, waardoor enkele gevangenen de dood vinden. Het hoofdvoedsel bestaat uit 600 gram rijst per dag, verdeeld over 3 maaltijden, plus dunne groentesoep waar een keer per maand een visje aan wordt toegevoegd. Opa weegt 38 kilo als hij wordt bevrijd. Jack is er niet beter aan toe.

Op 9 augustus 1945 viel de atoombom op Nagasaki. Fukuoka 8B is ongeveer 120 kilometer verwijderd. Op 15 augustus 1945 capituleert Japan.

1.9. Vrij in Manilla

Jack en Bas overleven beiden de atoombom op het nabijgelegen Nagasaki en worden rond september 1945 door de Amerikanen bevrijd [33]. In Fukuoka 8b zitten op dat moment 573 gevangenen, waaronder 274 Nederlanders, 233 Britten en 66 Amerikanen. 25 gevangenen hebben hun internering niet overleefd. Hij woog 38 kg toen hij uit het kamp kwam.

Uitgemergeld, ziek en vol met zweren reizen de mannen vanuit Nagasaki naar Okinawa [34] en vlogen vervolgens via Manilla naar Bundaberg in Australie.

In Manilla worden de ex-krijgsgevangenen heringedeeld bij de KNIL. Op zijn registratielijst staat ‘op 21 september 1945 uit Japans krijgsgevangenschap terug’. Hiervandaan gingen de meesten terug naar Nederlands Indië om daar in de volgende oorlog terecht te komen [35].

Eind ’45 en begin ’46 (NL-militairen mochten van de Britten nog niet op Java en Sumatra landen) is het RAPWI programma opgestart (Recovery of Allied Prisoners of War). ML-KNIL personeel en hun families werden toen met vooral (omgebouwde) B-25’s naar Bundaberg gevlogen, waar NL gebruik maakte van een RAAF vliegbasis. Een plek waar ze van de verschrikkingen van de kampen mochten herstellen alvorens weer actief in dienst te gaan.

ML KNIL Mustangs
ML KNIL Mustangs on Bundaberg (Ward)

1.10. Bij PEP in Bundaberg - Australië

Waarschijnlijk omdat er behoefte was aan vliegtuigmechaniciens ging opa vanuit Manilla direct naar Australie en kwam terecht in Bundaberg in Queensland om daar op het nabij gelegen RAAF[36] vliegveld te werken bij NEI PEP [37].

Niet onwaarschijnlijk is hij vanaf het begin betrokken geweest bij de oprichting van 121 (NEI) Sqn en 122 (NEI) Sqn.

40 P51D’s werden per schip naar Australie vervoerd en geassembleerd op Bundaberg.[38] In Australië werden de Mustangs bij RAAF-depots gereed gemaakt. De eerste in mei en juni 1945, dus vóór de Japanse overgave op 15 augustus. 19 toestellen (N3-600/618) werden geleverd bij de Nederlandse Personnel and Equipment Pool te Brisbane. [39]

Op 17 augustus 1945 werd de republiek Indonesië uitgeroepen die niet door Nederland werd erkend. Er ontstaat een bloederige strijd, de ‘Bersiap periode’, die duurt tot de winter van 1946. Deze perode wordt gevolgd door 2 ‘politionele acties’ en andere militaire confrontaties die duren tot begin 1950.

De Bersiap-periode was een gewelddadige periode in de Indonesische geschiedenis die duurde van ongeveer oktober 1945 tot december 1946. Openlijk werd opgeroepen tot "uitroeien van alle Belanda’s (Nederlanders) en alle Anjing Belanda’s" (Nederlandse honden), waarmee de ‘Indische Nederlanders’ werden bedoeld.

In deze periode werden de ouders en de 2 jongste broers van opa door de Indonesiers met de klewang in hun huis in Soerabaja vermoord. Hun graf is tot op heden niet gevonden.

Monteurs bij P51
Figure 3. Monteurs bij een P51 bij Medan. Opa rechtsonder

Eenmaal aangesterkt en gesetteld, ging hij op zoek naar de verblijfplaats van zijn gezin. Hij vond hen uiteindelijk via het Rode Kruis. De familie en Annie Vleugels woonden tijdens de Japanse bezettingsperiode in bij tante Tien die een kledingwinkel dreef aan de Hospitaalweg in Bandoeng. Met de inkomsten van de winkel en verhuur van kamers overleefde men de oorlog [40]. De familie was in de ‘Bersiap-periode’ genoodzaakt te vluchten en kwam terecht in een vluchtelingenhuis aan de Wenckebachlaan [41] [42]. Men woonde in een bediendenhuisje en sliep op matrassen op de grond.

Met RAPWI [43] vloog de familie met Annie Vleugels eind '45 in en omgebouwde B-25 naar Australië [44], naar alle waarschijnlijkheid behorend tot 18(NEI)Sqn. Het vliegtuig was overvol en men kon alleen kleine koffers met persoonlijke bezittingen meenemen.

Ze kwamen terecht in een opvangkamp in de buurt van Brisbane waar ze ongeveer een week verbleven om aan te sterken. Daarna verhuisde men naar een andere locatie, een ex-vakantiekamp, voor een verblijf van een week of twee om aansluitend naar Bundaberg te reizen voor een verblijf van ongeveer 10 maanden. Eerst in een huis in de stad, later op een boerderij in de buurt. Opa werkte als vliegtuigmonteur op het nabijgelegen vliegveld.

1.11. Bij 122 NEI Sqn in Medan - Sumatra

Opa [45] wordt in 1946 als hoofd hangar- en lijndienst bij het ‘122 (MNEI) Squadron’ op het vliegveld 'Polonia' nabij Medan ingedeeld.

Laatste statieportret 122 squadron en 6 P51’s - begin 1950
Laatste statieportret 122 squadron en 6 P51’s - begin 1950

Hij werkte op Polonia [46] als 'adjudant-onderofficier en hoofd van de hangar- en lijndienst' [47].

Om op Sumatra over luchtsteun te beschikken en de bij Medan gelegerde RAF Spitfire eenheid te vervangen, werd 1 november 1946 122 Sqn te Tjililitan opgericht. Dit had extra personeel en vliegtuigen afkomstig van 121 (NEI) Sqn. Onder commando van kapitein Gerard Deibel vlogen 12 P-51’s van het 122 (NEI) Sqn en het technisch personeel in een B-25 op 14 november naar hun basis Polonia bij Medan. "In de B-25 zat een ploeg van de technische dienst onder commando van adjudant-onderofficier C.W. Bastiaans"[48]. Op 19 november kwam versterking met 5 toestellen. [49]

Het squadron beschikt over 12 P-51 gevechtsvliegtuigen en is belast met het geven van luchtsteun op Sumatra.

Zijn gezin vertrekt op 28 september 1946 met de HMAS ‘Manoora’ [50] van Brisbane en reist via Makassar naar Batavia. Zij wonen ongeveer 2 jaar aan de Matramanweg. In '48 ' vertrekken zij naar Medan. De situatie ter plaatse blijft gevaarlijk. Bij familietripjes op Sumatra gaat steevast de Brengun mee. De kinderen konden weer naar school.

Op 20 juli 1947 startte de eerste 'politionele actie'. Tijdens de 1e politionele actie, op 21 juli 1947, werd no.122 (NEI) squadron ingezet bij operatie "Pelikaan". Dit beoogde de uitschakeling van de vijandelijke AURI. Deze had vijandelijke toestellen op o.a. de vliegvelden Lhonga en Kotaradja geplaatst. Er werd steun verleend aan de Nederlandse grondtroepen met gebruik van o.a. 250- en 500-ponds bommen, en raketten van 40 en 70 pond. En natuurlijk de P-51 boordbewapening. In totaal heeft het no.122 (NEI) squadron tijdens de 1e politionele actie zo’n 200 sorties gevlogen. [51]

Begin 1950 voer men met de AHS 'Meatsuyker', een klein Hollands hospitaalschip, van Medan naar Jakarta. Na een kort verblijf werden zij in konvooi van hun verblijfplaats naar Tanjung Priok gebracht.

1.12. Vlucht naar Java en 'op verlof' in Nederland

Fair Sea
Figure 4. MS 'Fair Sea'

In 1950 gaan Bas en Jack op ‘verlof’ [52] naar Holland.

Op 6 juni 1950 van Tanjung Priok met MS ‘Fair Sea’ [53] naar Nederland vertrokken. De start van een 'eenjarig verlof'. Aankomst 10 juli 1950 in Rotterdam waarna het gezin terechtkwam in het kamp Rodanborgh bij Aardenburg. Na een verblijf van enkele maanden verhuizen ze naar Vlissingen.

Op 26 juli 1950 werd hij verbonden bij het Commando Legerluchtmacht Nederland als opzichter der 1e klasse, Adjudant Onderofficier vliegtuigmonteur. Op die dag wordt het KNIL formeel opgeheven. Hij blijft dat tot aan zijn pensioen en werkte op de vliegvelden Valkenburg en Woensdrecht.

'Opdat de verhalen en geschiedenis niet vergeten worden’.

Nederland blijft in de positie, dat het de enige overheid is, die haar koloniale dienaren niet betaald heeft. [54]

2. Oma E.E.H. Bastiaans, moeder en oom

In Bandoeng van eigen huis noodgedwongen verhuizen naar Gedong Sebilang, inwonen bij tante Tien op Jalan Juanda, tijdens Bersiap vluchten naar Wenckebachlaan, per B-25 naar Brisbane en Bundaberg in Australië, met 'Manoora' naar Batavia, naar viegbasis Polonia Medan, met MS 'Maetsuycker' vluchten naar Batavia, met tanks in konvooi naar Tandjung Priok, Rotterdam met MS 'Fair Sea', contractpension Rodanborgh Aardenburg, naar Vlissingen (Noordstraat, Steenenbeer).

Familie
Oma, opa Emil, moeder en oom (1935)

Elvire Elise Hermina Bastiaans, is geboren op maandag 4 juni 1906 in Bandoeng. Voor mij oma, voor anderen Elvie of tante Eef. Zij was een dochter van Walter Michiel Bastiaans en Jeannette Arenstine Godschalk. Oma is overleden op donderdag 9 februari 1984 in Middelburg, 77 jaar oud. Zij is begraven op zaterdag 18 februari 1984 in Vlissingen.

Oma trouwde in 1930 met Emil Hüber. Emil was de zoon van een Duits /Zwitserse KNIL militair. Het gezin woonde in Bandoeng en later in Batavia waar hun 2 kinderen werden geboren, waaronder mijn moeder. Emil overleed in 1936 aan verkeerd behandelde typhus. Behalve enkele foto’s bestaan weinig tot geen herinneringen aan Emil /het leven in deze periode.

Op 26 februari 1941 hertrouwde oma met Carol Wilhelm Bastiaans, een KNIL militair. Zij zouden elkaar een paar maanden daarvoor hebben ontmoet bij de een neef van Wim Rundberg. Wim is de echtgenoot van tante Bets, een zus van Elvire. Er worden uitjes georganiseerd naar de Tangkuban Perahu en het Bandoeng basin bij de berg Sunda. Op de Norton motorfiets van opa.

2.1. Japanse inval

Smashed B-17s Andir 19-02-1942
Smashed B-17s Andir 19 Feb. 1942

Op 28 februari 1942 landt het Japanse 16de Leger op drie plaatsen op de kust van West-Java: ruim 20.000 man bij Merak en in de Bantambaai op de noordwestpunt van Java, en circa 3.000 man bij Eretan Wetan ten noordwesten van Cheribon. De belangrijkste Japanse doelen waren de steden Batavia, Buitenzorg en Bandoeng en het ten noorden van Bandoeng gelegen vliegveld Kalidjati. Kalidjati werd op 1 maart ingenomen. Op 8 april kapituleert het KNIL, de geallieerden op 12 maart.

De Japanners veranderden van alles zeer snel. Batavia werd Jakarta, zij verboden Nederlandse scholen, sloten alle Europese scholen, of maakten die Indonesich en confisqueerden Europese bedrijven. Bij openbare instellingen werd het spreken van Nederlands verboden. Nederlanders verdwenen in burger-interneringskampen.

2.2. Buitenkampers

buitenkampers 3d

Oma en de kinderen werden ongemoeid gelaten, zoals veel Indische vrouwen met kleine kinderen. Mannelijke familieleden, waaronder broers werden opgepakt, geïnterneerd en afgevoerd naar Singapore, Birma of Japan.

'Alle Indische kinderen die buiten het kamp leefden hadden geen onderwijs. Soms kregen zij stiekum les van bekenden of famile. Tegen betaling. Geld was zeldzaam, want behalve Indonesiers, werd iedereen ontslagen en dus hadden ook wij geen inkomen. Ook de pensioenen werden niet betaald, laat staan het salaris van militairen die in Japanse kampen verbleven' [55]

2.3. Krijgsgevangen

Moji+4
Moji Japan

Opa verdween op 5 april 1942 voor ruim 3,5 jaar in Japans krijgsgevangenschap. Hij werd per schip vervoerd naar Singapore [56] en met de Hawaii Maru 2 [57]naar Moji op het eiland Kuyshu in Japan. Hij kwam uiteindelijk terecht in het krijsgevangenenkamp Fukuoka 8B [58] nabij Inatsuki en overleefde daar de atoombom op Nagasaki. Hij was tewerkgesteld in de 'Yamano' kolenmijn van Mitsui Mining Co.

'Hier leerde hij honger kennen en moest hij als tropenmens leren omgaan met kou en sneeuw.'

2.4. Omstandigheden tijdens de oorlog

COLLECTIE TROPENMUSEUM Verkeersdrukte op De Groote Postweg Oost in de binnenstad van Bandoeng TMnr 10014702
Postweg Bandoeng

2.4.1. Gedong Sebilang

Het grootste deel van de huisraad werd voor een habbekrats verkocht. Er waren er geen inkomsten meer. Het gezin woonde tijdens de Japanse bezettingsperiode met andere Indische gezinnen in 1 huis aan de Gedong Sebilan 13 in Bandoeng, zodat de huur gezamenlijk kon worden opgebracht.

'Samen wonen met vreemden in een en dezelfde ruimte drukt een stempel op iedereen: alle privacy is verdwenen. Een dergelijke ervaring drukt een zwaar stempel op de rest van je leven'.

2.4.2. Jalan Juanda

COLLECTIE TROPENMUSEUM Straatgezicht voor Hotel Homann Bandoeng TMnr 60052434
Hotel Homann Bandoeng ~1930

Later, ongeveer halverwege de Japanse bezetting woonden ze in bij tante Tien een zus van oma, die een keldingwinkel dreef aan de Oude Hospitaalweg (Jalan Juanda) in Bandoeng. Huis en winkel waren eigendom van haar vriendin Sietske Keller, een Friesin die aan het begin van de bezetting in een Japans interneringskamp werd gestopt. Met de inkomsten van de winkel en verhuur van kamers overleefde men de oorlog.

'Na een half jaar ontmoetten we Annie Vleugels, de vrouw van een collega van opa Carol. Ze had geen familie en ook geen inkomen. Afgesproken werd dat ze in een kamertje kon wonen en daarvoor tante Tien helpen in de kledingwinkel. Het huis was ook een winkel die mooie stoffen verkocht. In het atelier werden jurken en kabaja’s genaaid. Er waren 10 naaisters en 1 man in dienst. Op deze manier was er een poos nog wat te verdienen. Import van stoffen was door de Jappen echter verboden en nadat alle mooie stoffen op waren hield dit op. Iedereen werd ontslagen en wij zaten zonder inkomen.

Tante Tien is toen stiekum begonnen met het verkopen van stoffen voor andere mensen. Dit liep redelijk goed en soms gingen we iets lekkers eten in een Chinees restaurant op de Braga. Voor ons een feest! Het restaurant "Bogerijn Restaurant" bestaat nog steeds, althans zo’n 10 jaar geleden nog wel. We pasten ook op het hondje van mevrouw Keller: Dikkie, een dwergpincer. Later verzorgden we ook nog een ander hondje van iemand in het kamp: Teske. De tuin van het huis was heel groot. Er was een schuilkelder waar altijd een halve meter water stond. Achter in de tuin stond een grote manga-boom en we hielden er kippen die ik mocht verzorgen. O ja, we hadden ook nog een witte poes: Poei-poei.'

2.4.3. Vluchten in Bersiap

De Bersiap-periode was een gewelddadige periode in de Indonesische geschiedenis die duurde van ongeveer oktober 1945 tot begin 1946. Openlijk werd opgeroepen tot "uitroeien van alle Belanda’s (Nederlanders) en alle Anjing Belanda’s (Nederlandse honden), waarmee de Indo’s werden bedoeld.

In deze periode werden de ouders en de 2 jongste broers van opa door de Indonesiërs met de klewang in hun huis in Soerabaja vermoord. Hun graf is tot op heden niet gevonden.

2.4.4. Wenckebachlaan [1]

De familie was in de ‘Bersiap-periode’ genoodzaakt te vluchten en kwam terecht in een vluchtelingenhuis aan de Wenckebachlaan[59]. Men woonde in een bediendenhuisje en sliep op matrassen op de grond.

Op deze locatie werden zij via lijsten van het Rode Kruis gevonden. Vermoedelijk eind 1945 vloog de familie met Annie Vleugels met een voor transport omgebouwde B25 Mitchell naar Australië. Het vliegtuig was overvol en men kon alleen kleine koffers met persoonlijke bezittingen meenemen. [60]

2.4.5. Via Brisbane naar Bundaberg

Australie Bundaberg huis bastiaans
Kinderen voor het huis bij Bundaberg

Ze kwamen terecht in een opvangkamp in de buurt van Brisbane waar ze ongeveer een week verbleven om aan te sterken. Daarna verhuisde men naar een andere locatie, een ex-vakantiekamp, voor een verblijf van een week of twee om aansluitend naar Bundaberg te reizen voor een verblijf van ongeveer 10 maanden. Eerst een huis in de stad, later een boerderij in de buurt. Opa werkte als vliegtuigmonteur op het nabijgelegen vliegveld.

2.4.6. Batavia en Medan

Op 28 september 1946 vertrokken oma met kinderen met de ‘Manoora’ [61] van Brisbane naar Batavia met een tussenstop in Makassar. Vandaar uit reist Annie Vleugels door haar echtgeneeot in op Biak, een eiland in de Geelvinkbaai bij Noord Nieuw Guinea waar o.a. 120 squadron was gelegerd.

Sumatra huis bij Tobameer
In de buurt van Tobameer
Maetsuyker
MS Maetsuyker
kamp Aardenburg voor barak bastiaans
Aardenburg voor de barak

De kinderen konden weer naar school. Opa werkte al op Java en had in Batavia een onderkomen gevonden aan de Mataramweg. Zij wonen daar ongeveer 2 jaar. Daarna vertrekken zij naar Medan Noord-Sumatra.

Opa werkte daar op vliegbasis 11VB 'Polonia' [62] als 'adjudant-onderofficier en hoofd van de hangar- en lijndienst' [63] voor 122(NEI)Squadron. Zij wonen op het terrein van de vliegbasis.

De situatie ter plaatse blijft gevaarlijk. Bij familietripjes op Sumatra gaat steevast de Brengun mee. De kinderen konden gelukkig wel weer naar school.

2.4.7. Via Jakarta naar Holland

Begin 1950 voer men met een klein Hollands hospitaalschip 'Maetsuycker' van Medan naar Jakarta. Na een kort verblijf werden zij in konvooi van hun verblijfplaats naar Tanjung Priok gebracht. Op 6 juni 1950 van Tanjung Priok met MS ‘Fair Sea’ naar Nederland vertrokken. Het schip kwam op 10 juli 1950 aan in Rotterdam.

Het gezin kwam terecht in het kamp Rodenburg bij Aardenburg om later te worden gehuisvest in Vlissingen, eerst in de Noordstraat, later aan de Steenenbeer.

2.4.8. Vlissingen

Oma en opa woonden tot mijn 12de onder ons in hetzelfde huis (Steenenbeer 9, Vlissingen). Dit huis was vaak erg vol met familie en kennissen. Zo’n beetje elke zondag kwamen er mensen langs en bleven eten. Gezellig.. Later woonde zij met opa in de Wilhelminastraat. Na haar scheiding woonde zij de laatste jaren van haar leven bij ons thuis.

Zij had daar een eigen kamer. Dit betekende dat de 'aanloop' van familie en kennissen weer toenam. Opa woonde de laatste jaren van zijn leven in Amsterdam bij tante An.

2.5. Bijlage: In een B-25 van Java naar Australië

Je bent een 11-jarige tiener.
Je moet vluchten uit je huis.
Naar een vluchtelingenkamp.
Want anders word je vermoord.
Je moet je hondjes Teske en Dikkie, de kippen en de poes achterlaten.
Je hebt alleen een klein tasje met kleren en bent je popje in de haast vergeten.
Je slaapt met 10 man in één kamer op dekens en oude matrassen.

2.5.1. Op de vlucht tijdens de Bersiap

Niet een verhaal uit een kamp in Italië. Of Griekenland. Syrië. Het is mijn moeder eind 1945, tijdens de Bersiap [64]. In Bandoeng.

De ouders en de 2 jongste kinderen van haar stiefvader zijn dan al door de Indonesiërs met de klewang in hun huis in Soerabaja vermoord [65].

Wenckebachlaan [2]

De familie was in de ‘Bersiap-periode’ genoodzaakt te vluchten en kwam terecht in een vluchtelingenhuis aan de Wenckebachlaan[66]. Men woonde in een bediendenhuisje en sliep op matrassen op de grond.

Op deze locatie werden zij via lijsten van het Rode Kruis gevonden. Vermoedelijk eind 1945 vloog de familie met Annie Vleugels met een voor transport omgebouwde B25 Mitchell naar Australië. Het vliegtuig was overvol en men kon alleen kleine koffers met persoonlijke bezittingen meenemen.

reever b 25j pulk 1
Figure 5. Mitchell B-25 "Pulk"

De RAPWI vliegdienst vervoerde eind 1945 ML-KNIL en hun families in omgebouwde B25’s naar Bundaberg in Australië. Ze hadden geluk: ze stonden op een lijst van het Rode Kruis.

Ze zei ook altijd: We vlogen in een omgebouwde B25 naar Australië.

reever b 25j pulk 3
Figure 6. Binenkant B-25 "Pulk"

Ik had tot voor kort niet gehoord van de RAPWI en vond na wat zoek en puzzelwerk een aantal ML-KNIL B-25’s met RAPWI taken. Naar alle waarschijnlijkheid behorend tot 18(NEI)Sqn [67].

Met welk vliegtuig de familie en andere vluchtelingen zijn vervoerd, is niet meer na te gaan. Mogelijk een van de voor transport omgebouwde toestellen uit onderstaande tabel: de N5-129, N5-146, N5-151 of N5-158. Misschien wel de N5-131 'Pulk'..

Reevers Warbirds restoreerde een North American B-25J Mitchell en schilderde die in de kleuren van "Pulk", oorspronkelijk de N5-131 type B-25C van 18 (NEI) Squadron.

De foto’s geven een uniek beeld van hoe de B-25 bommenwerper er uit heeft gezien.

De plaatjes van de binnenkant van de kist (figuur 2) geven een idee hoe iedereen op elkaar gepakt in het voormalige bommenruim bijeen moet hebben gezeten.

Daar zit je dan.

3. Oom Robert Bastiaans

Dienstplichtig soldaat in 1942, als POW van Bandoeng naar Tjimahi, met Harugiku maru naar Changi Singapore, per trein naar Thailand (Birmasporweg): Ban Pong, Tamuang, Kinsahok, Hindat, gestorven Kurikonta 2 augustus 1945. Begraven Kanchanaburi.

38273983 124654030259
Figure 7. Grafsteen Kanchanaburi

3.1. 'De Birma-Spoorweg' krijgt een gezicht.

De eerste keer dat ik het graf van 'oom Robert', een broer van mijn oma, vond op het 'Kanchanaburi War Cemetery' is het onwillekeurig even slikken.

Zijn naam dwarrelde vroeger weleens door de kamer tijdens een van de zeldzame momenten dat er 'iets over de oorlog' werd opgemerkt. Oom Robert kwam meestal voor in die momenten.

Waarschijnlijk omdat hij de jongste broer van oma is die de oorlog niet heeft overleefd.

Misschien ook door de herinnering aan Eva. De jonge vrouw die eind 1945 langs het woonhuis komt om te informeren of Robert nog leeft.

Tragisch genoeg is hij minder dan 2 weken voor de capitulatie van Japan [68] op 2 augustus 1945 in Thailand overleden.

3.2. Landstorm

image002
Figure 8. Bandoeng

Op 3 augustus 1943 werd hij bij Bandoeng gevangen genomen door de Japanners. Hij was op dat moment Landstorm Sergeant 1e klas der Militaire Administratie, verbonden aan 2de Landstorm Afdeling Bandoeng.

"In Nederlands-Indië bestond naast het koloniale beroepsleger KNIL korte tijd een ‘Landstorm’. Die was verplicht voor alle mannen met een Nederlands paspoort." [69] [70]

Iedere beroeps of dienstplichtig soldaat die ergens in Indonesië gevangen is genomen, wordt meerdere keren verplaatst naar Japanse werkkampen in Nederlands Indië op Java, Sumatra, Borneo, Celebes, Molukken, Flores en daarbuiten in Malakka, Birma, Indo-China, China, Korea, Mantsjoerije en Japan [71] [72].

kampkaart bastiaans robert
Figure 9. Kampkaart

3.3. Bandoeng en Tjimahi

Na zijn gevangenneming vinden we bij Robert: 'Camp and transfer date 1: Java POW Camp 1942/08/15'.

Welk Java kamp dat precies is, weet ik niet [73]. Vermoedelijk eerst een van de tijdelijke kampen in Bandoeng en later Tjimahi.

3.4. Batavia en per schip naar Singapore

Harugiku Maru 2
Figure 10. Harugiku Maru 2

We vinden hem op de lijst van 'Javaparty 9' [74]. Het transportschema van deze groep krijgsgevangenen begin 1943 wordt hier aangegeven. [75].

De hele groep wordt van diverse kampen verplaast naar '10e Bataljon' in Batavia. Van daar uit vertrekken 3188 Nederlandse krijgsgevangenen op 15 januari 1943 met de 'Harugiku Maru 2' [76] naar Singapore waar ze 4 dagen later aaankomen.

Op 19-1-1943 worden de krijgsgevangenen met vrachtauto’s over­gebracht naar het Changi-kamp [77].

3.5. Birma Spoorweg

[birma
Figure 11. Birma Spoorweg

De krijgsgevangenen van Javaparty 9 worden twee weken later overgebracht naar Thailand om te werken aan de Birma­spoorweg [78].

Ban Pong

Robert wordt toegewezen aan trein 42 die op 28 januari 1943 vertrekt naar Ban Pong in Thailand.

Er waren hier drie kampen: een werkkamp, een hospitaalkamp en een cholera-kamp. Nadat het werk aan de spoorlijn hier voltooid was, werd het werkkamp als doorgangskamp gebruikt (voor dagelijks passerende groepen krijgsgevangenen, die op weg waren naar hoger gelegen kampen).

Tamuang / Tha Muang

'Camp Branch Name and Reg No. 1 20050 [16041]; No.4 Branch Camp of Thai POW Camp 20050 [16041] (Tamuang)'

Tamuang: 39 km van Nong Pladuk

Kinsahok en Hindat

'Transferred to No.6 Branch camp of Thai POW Camp (Kinsalyok, location Ubon 50km of Kanchannaburi, later moved to Hindat (3/1943) and renamed 1B) on 27 January 1943;''

Kinsaiyok: 171 km van Nong Pladuk. Hindat: 198 km van Nong Pladuk.

'Transferred and interned from No.1 Branch camp of Thai POW Camp to No.4 Branch camp of Thai POW Camp (Tamuang) on 15 September 1944;'

Folder 16 Page 3 Tamuang camp photo
Figure 12. Tamuang

Tamuang lag 39 km van Non Pladuk. Dit kamp werd in april 1944 het grote hospi­taalkamp (in plaats van Tarsao-130). Het bestond uiteindelijk uit 30 barakken, met een omheining en een diepe gracht er om heen; iedere barak had toen schuilloopgraven. In augustus 1945 werden in dit kamp alle krijgs­gevangenen uit de omgeving verzameld.

Kurikonta en Kanchanaburi

Kurikonta: 229 km van Nong Pladuk 'Died on 2 August 1945 in H Force No 1 Camp Kurikonta' , 229 km van Non Pladuk en begraven op het Ereveld Kanchanaburi (53 km van Nong Pladuk).

4. Frans Henri Bastiaans. De man die niet dood was.

4.1. Wie is de echte Frans?

Naast "Frans Henri" heb ik een "Henri Francois" Bastiaans in mijn database. Beiden zaten met 7 andere familieleden ergens in een Japans werkkamp aan de Birma Spoorweg en vond ik onlangs bij de ingescande Japanse intereringskaarten KNIL van het Nationaal archief.

"Henri Francois" ,volgens zijn kampkaarten (zie tabel 1) geboren Pekalongan 1905-02-01, is aan dysentrie overleden op 6 januari 1943 in het 'Retpu Detached Camp Hospital of No.3 Branch Camp of Thai POW Camp'.
We vinden een graf van 'H.F. Bastiaans' bij de Stichting Oorlogsgraven [79].

"Frans Henri" heeft volgens zijn kampkaart het kamp overleefd. Er is althans geen aantekening van overlijden.

Aanvankelijk haalde ik de 2 door elkaar bij het invoegen van de data in mijn stamboom. Dat er 3 kampkaarten zijn van "Henri Francois" maakte het niet makkelijker. Zij zijn bij nadere bestudering van dezelfde persoon: overeenkomende geboortedata, stamboeknummers en/of reg.no Thai camps.

De gegevens van dezelfde categoriëen op de kampkaart van "Frans Henri" zijn anders.
Om het nog spannender te maken: "Frans Henri" van de kampkaart, heet in mijn stamboom database 'Henri Francois' en andersom ..

4.1.1. Frans Henri Bastiaans

mediafirewall
Frans Henri Bastiaans

De "Frans Henri" uit mijn database heeft de bijnaam 'Pang', is geboren op 28 januari 1906 in Pekalongan en overleden op 22 februari 1988 in Amsterdam, 82 jaar oud. Hij was een zoon van Ferdinand Bastiaans en Johanna Paulina Westhoff. In zijn dagelijks leven een Rijksambtenaar.

Op de kampkaart van "Henri Francois" staan de ouders van 'mijn' "Frans Henri" vermeldt. Er lijkt sprake te zijn van een verwisseling.

Een nog levende ooggetuige zegt tegen mij:

"Datum klopt. Frans is in Amsterdam overleden. Ik heb hem tot aan zijn overlijden heel vaak opgezocht".

Mijn vader Charles en mijn moeders broer Frans waren beiden rijksambtenaren. Toen de oorlog in Europa uitbrak werden ze naast hun beroep Landstorm-soldaat (dus gemilitairiseerd burger) en bewapend. Wij woonden in Batavia (nu Jakarta), dus mijn vader bewaakte s’nachts - naast de beroepsmilitair - o.a. de kust van Batavia tegen een eventuele inval van het Japanse leger.

De "Frans Henri" uit mijn stamboom database kan niet degene zijn die in 1943 is overleden.

4.1.2. Henri Francois Bastiaans

"Henri Francois" Bastiaans uit mijn database is geboren op 7 februari 1905 in Pemalang, als zoon van H.J.R. Bastiaans en H.F. Paulus. Hij werkte als deurwaarder bij Justitie. Ook een Rijksambtenaar. Hij had in -ieder geval- 2 broers 'Carlos' en 'Godfried'.

Volgens de oorlogsgraven stichting is H.F. Bastiaans 'Henri François Bastiaans' geboren op 7 februari 1905 te Pemalang, 6 januari 1943 in Birma overleden en begraven op het Thanbyuzayat War Cemetery [80].

Op de kampkaart is F.H. geboren op 1905-1-28 (Pemalang).

Het 'Service number' 52305 (stamboeknummer) genoemd op het 'Thanbyuzayat War Cemetery' [80] behoort aan 'mijn' "Frans Henri" i.c. is het zelfde als die op de kampkaart van "Henri Francois".

5. Jack Vleugels

Met C.W. Bastiaans POW nabij Bandoeng, Tjimahi, Tjilatjap, per trein naar Batavia, met Makassar Maru naar Changi Singapore, met Hawaii Maru 2 naar Moji Japan, per trein en te voet naar Fukuoka 9B Myata. Als ML-KNIL met USS Renville naar Manilla, Bundaberg Australië, Biak Nieuw Guinea, Tjililitan Java, Semarang, met ms 'Cameronia' naar Amsterdam, Woensdrecht.

5.1. Gemaakt op WC papier. Aantekeningen als krijgsgevangene van Japan tijdens WOII.

Transcript

Chronologie van de reis van ML-KNIL[81] sergeant Jack Vleugels[82] van Java via Singapore naar Japan om als krijgsgevangene terecht te komen in de mijnen in Fukuoka. Na de bevrijding van de Japanners raakt hij betrokken bij de oorlog tegen de Indonesiërs. In Manilla wordt hij heringedeeld bij de ML-KNIL, gaat naar Australie, wordt overgeplaatst naar Biak op Nieuw Guinea, vervolgens Medan op Sumatra en Bandoeng op Java.

De reis valt gedeeltelijk samen met die van zijn maat en ML-KNIL collega CW Bastiaans. De eerste regel op zijn aantekeningen luidt: "Den 8ste mrt ’42 ‘s morgens 4.00 u uit bed gehaald door collega (Bast)". Beide mannen werkten voor en na de 2de wereldoorlog als vliegtuigmonteurs.

De aantekeningen beschrijven de periode 8 maart 1942 tot en met 30 september 1945. In combinate met andere bronnen, is het verhaal uitgeschreven voor de periode februari 1942 tot april 1950. Op 13 april 1950 vertrekt hij me zijn vrouw Annie[83] en 2 kinderen[84] naar Holland.

Met dank aan Joyce Vleugels voor het beschikbaar stellen van deze zeer bijzondere documenten en hulp bij de transscriptie van het deels vervaagde handschrift.

Jack was een van de 40.000 krijgsgevangenen die 3,5 jaar in een Japans interneringskamp gedwongen werd te werken voor de Japanse oorlogsmachine. Een van de mensen die 1265 dagen werden uitgehongerd, geslagen, geschopt en bedreigd. Een van de KNIL-soldaten die in 1950 met gezin, met achterlating van have en goed, op 'bijzonder verlof' werd gestuurd naar Holland. Een van de dienaren waaraan door zijn overheid 3,5 jaar salaris niet werd uitbetaald. Een van de Indische Nederlanders die niet werd gecompenseerd voor verlies van bezit.

5.2. Java

Jack behoorde tot de jachtafdelingen van de 4de vliegtuiggroep (VLG IV [85]) met als basis het Maospati Vliegveld te Madioen - Java [86]. Zelf gestationeerd op Andir (bij Bandoeng), onderdeel van de afdeling 2 VLG IV.

Smashed B-17s Andir 19-02-1942
Figure 13. Smashed B-17s Andir 19 Feb. 1942

5.2.1. Kalidjati

Rond 15 februari werden de afdelingen 1 en 2 van VLG IV gereorganiseerd. Men had begin februari zware verliezen geleden. Het technisch personeel ging naar het vliegveld Kemajoran bij Batavia en hielp mee met de assemblage van 39 crated Hawker Hurricanes IIB die begin februari in Tanjung Priok waren gelost, aangevoerd door de HMS Athene [87]. De vliegers en monteurs vonden slaapplaatsen in diverse woningen op en aan de rand van het vliegveld. [88]

5.2.2. Madioen

Na deze aanval werd 2 VLG IV verplaatst. Op 25 februari vlogen de overgebleven 7 Hurricanes via Madioen naar Ngoro (Blimbing) in de buurt van Surabaya. Het personeel vertrok in konvooi in vrachtauto’s. Een deel van de monteurs reisden op eigen gelegenheid via Bandoeng (Andir). Opa ging met de motor en had het geluk dat hij met een kleine Lockheed mee kon naar Ngoro.

Er was een teveel aan monteurs voor de overgebleven 7 Hurricanes. Jack en zijn maat Bas werden bij de Amerikanen (17th Pursuit Squadron USAAF) ingedeeld. Zij namen hun intrek in tenten en woningen in de kampong aan de rand van het veld.

5.3. Krijgsgevangen

Op 4 maart begint de technische dienst van de ML-KNIL met het onklaar maken van vliegtuigen. Op 5 maart trekken de eerste Japanse militairen het onverdedigde Batavia binnen.

Hij komt - mogelijk- eind maart 1942 terecht in een interneringskamp van het 15de Bataljon [89], vertrekt 9 maart naar Tjimahi [90] (afgeleid van zijn aantekeningen: Baros 6) en 19 juni naar Tjilatjap (artillerie kampement?).

Na een verblijf van anderhalve maand vertrekt hij op 31 augustus per trein naar Batavia [91]. Daar wordt hij ingescheept op de Makassar Maru bestemming Singapore.

Sistership Samarang Maru
Figure 14. Sistership Samarang Maru

5.3.1. Singapore

De Makassar Maru vertrekt op 26 september 1943 van Tanjung Priok [92] naar het Changi-kamp [93] in Singapore. Aankomst op 30 september

Op 18 oktober gaat hij aan boord van een schip met onbekende naam [94], maar wordt op de 22ste weer van boord gehaald en terug naar Changi vervoerd. Het schip vertrekt dezelfde dag naar Moji.

5.4. Hawaii Maru 2

Hawaii Maru 2
Figure 15. Hawaii Maru 2

De reis naar Japan begint uiteindelijk op 6 november met de Hawai Maru 2 samen met 1230 andere hoofdzakelijk Nederlandse krijgsgevangenen, 900 in het voor­ruim, 300 in het achterruim.

Het schip voer in een con­vooi met een ander schip met krijgsgevangenen. Het convooi volgde in eerste instantie de kust van Vietnam en China, maar werd later bij het oversteken naar Formosa overvallen door een Tyfoon. Er was een week lang storm, waar­door er veel zee­zieken waren. Er werd onvoldoende voe­ding verstrekt. Eten bestond uitsluitend uit rijstepudding en een slechte kwaliteit groentesoep. De gevangenen ontdekten dat het schip gedroogde kokosnoot (copra) vervoerde en men zag kans hiermee hun eten aan te vullen. Er waren geen sterf­gevallen onderweg.

Op 26-11-1943 vertrok het schip uit Takao waar het schip had geschuild voor de storm. Op 27-11-1943 werd het convooi van 15 schepen ten noorden van Formosa aan­ge­vallen door drie B-25 bommenwerpers van de 14de Air Force. De gevangenen werden onmiddellijk benedendeks opgesloten waar gespannen hun lot werd afgewacht. De Hawaii Maru werd niet geraakt, maar een ander schip met krijgs­gevangenen (Hakone maru) werd tot zinken gebracht en een escortschip (Tomodzuru) beschadigd. De Hawaii Maru 2 nam 900 drenkelingen (Japanse soldaten en burgers) aan boord. De gevangenene uit het achterruim werden verplaatst naar het voorruim.

Het convooi voer verder naar Shanghai. Op 30-11-1943 werd in Shanghai extra voedsel inge­­laden en de geredde Japanners aan wal gezet. De Hawaii Maru vervolgde haar reis alleen verder naar Moji in Japan.

Fukuoka Noord

5.4.1. Japan

Op 3-12-1943 kwam het schip aan in Moji op het eiland Kiushu [95]. De krijgs­gevan­genen werden overgebracht naar diverse krijgsgevan­genkampen op het zuide­lijkste eiland Kiushu en op het hoofdeiland Honshu. Jack en collega Bastiaans worden in Moji gescheiden. De laatste gaat naar Fukuoka 8B.

Op 5 december 1943 [96] komt Jack met 407 Nederlandse en 93 Britse krijgsgevangenen aan in [97] Fukuoka 9B [98] na een treintocht en een voettocht van 10 km. Het kamp is bij hun aankomst nog leeg [99].

Het kamp draagt op dat moment de naam 20B. Een bijnaam is 'Miyata' [100]

Fukuoka 9B
Figure 16. Looking uphill, 17/09/1945

5.4.2. Fukuoka 9B

Van kampnamen is bekend dat de aanduidingen meerdere malen werden veranderd; niet alleen het nummer, soms ook het district.

Fukuoka 9B[101] had in het begin de aanduiding 20B (sinds 4/12/43) en als bijnaam Onoura en Miyata (die hij noemt). Sinds 10/4/44 12D en sinds 8/45 9B.

Miyata [102] lag ongeveer 30 km ten noord-oosten van Fukuoka. Het kamp lag tegen een berghelling en bestond uit nieuw gebouwde houten barak­ken, een eetzaal, een verzamelzaal, een keuken, een badhuis (midden op het terrein), een ziekenboeg en drie hospitaalbarakken; het kamp was omge­ven door een houten schutting. Werkzaamheden bestaan uit het delven van kolen in diverse mijnen in de omgeving, 600 m diep (Kaijima ook wel Onoura Coal Mining Co), werken op een boerderij2 en in een elektriciteits­centrale.

Jack is vermoedelijk bij aankomst ziek maar heeft op 26 december ’43 zijn eerste ploegendienst in de mijn. Een dag na de viering van kerst. In januari 1944 is hij weer ziek.

Fukuoka 9B
Figure 17. courtesy of Edward Burki RNLAF

De dagploeg werkt van 07.30 tot 18.00 en de nachtploeg van 18.30 tot 06.00 uur. Om de 10de dag is er een vrije dag die wordt doorgebracht op de boerderij.

In januari 1945 is Jack opnieuw ziek en verdwijnt andermaal in het hospitaal. Zijn aantekeningen geven niet aan waaraan en hoe lang. Dit duurt mogelijk tot 5 april.

Op 9 augustus 1945 valt een atoombom op Nagasaki en rond 15 augustus circuleren de eerste geruchten over een Japanse capitulatie (die feitelijk kloppen). Op die dag worden de werkzaamheden halverwege de dag gestaakt. De volgende dag krijgt men in het kamp zekerheid over de atoombom. Toch duurt het tot de 22ste wanneer de Japanners in het kamp de capitulatie bekend maken en het appel afschaffen.

Een week later (29/9) komt er een Rode Kruis delegatie op bezoek. De volgende dag is er een voedseldropping, waarna de stemming ‘opgewonden en uitgelaten’ is. De paketten worden in de dagen die volgen verdeeld.

Op 2 september staan eigen mensen in het kamp op wacht en 12 dagen later worden de Japanners in het kamp ontwapend. Op 19 september verlaten de gevangenen het kamp.

USS Renville
Figure 18. Renville

5.5. USS Renville

Op 20 september 1945 gaat Jack samen met ruim 1400 krijgsgevangenen in Nagasaki aan boord van het troepentransportschip USS Renville (APA-227) [103].

De Renville brengt hem naar Manilla en komt daar op 30 september 1945 aan. Het schip speelt later een rol in het 'conflict' tussen de nederlandse staat en de indonesische nationalisten [104].

5.6. Australië

In Manila werd men doorgaans heringedeeld bij de KNIL. Hiervandaan gingen de meesten terug naar Nederlands-Indië om daar in de volgende oorlog terecht te komen.

Australie Bundaberg
Figure 19. Bundaberg - Annie Vleugels midden

Waarschijnlijk omdat er behoefte was aan vliegtuigmechaniciens ging Jack vanuit Manilla direct naar Australië en komt terecht in Bundaberg Queensland om daar op het nabij gelegen RAAF[105] vliegveld te werken. (vermoedelijk) Daar komt hij zijn collega Bastiaans weer tegen [106].

Zij vinden hun vrouwen via het Rode Kruis in Bandoeng en zien kans hen en Bas’ stiefkinderen met een B25 Mitchell naar Australie te repatriëren, vermoedelijk begin 1946. Nadat ze zijn aangesterkt in een opvangkamp in de buurt van Brisbane vindt Jack een huis in Bundaberg. Jack en Annie trouwen op 8 maart 1946. Op de foto (figure 7): Annie Vleugels staand in het midden, links daarnaast Elvie Bastiaans.

5.7. 120 (NEI) Sqn : Biak, Tjililitan, Surabaya.

120 (NEI) Squadron werd op 10 december 1943 in Canberra opgericht als onderdeel van de RAAF [107] met Indo-Nederlandse piloten en RAAF grondpersoneel. Zij waren uitgerust met P-40N KittyHawks.

Des Alexander and Dutch pilot with his P-40 Kittyhawk and pet dog "Woden" in Merauke
Figure 20. Dutch pilot in Merauke

120 Sqn arriveert in het voorjaar van 1944 in Merauke op Nieuw-Guinea met 50 piloten. Zij is belast met verkenning en bombardementen op Japanse posities langs de kust. De oorlog loopt op zijn eind en in juni 1945 vertrekt men naar Biak [108].

"In about June/July 1945, all units on Morotai came under a new command known as No. 11 Group, which consisted of the Spitfires of 79 Squadron, 452 Squadron and 457 Squadron and the Kittyhawks of 120 (NEI) Squadron." [109]

"Na protesten werd het squadron niet overgeplaatst naar New Britain, maar in juni 1945 naar Biak overgebracht, aan de noordkant van Nieuw-Guinea. Een wereld van verschil als het werd vergeleken met Merauke. In Biak was een enorme Amerikaanse basis gebouwd, alles wat de vliegers zich konden wensen was er in overvloed aanwezig." [110]

Het squadron werd op 20 juni 1946 overgedragen aan NEIAF [111] en voorzien van nederlands grondpersoneel. Ronde deze periode werd Jack als vliegtuigmonteur aan 120 sqn toegevoegd. Het squadron bleef tot april 1946 in Biak, waarna het naat Tjililitan bij Jakarta werd gestuurd. Vlak daarop kreeg men de opdracht naar Surabaya te gaan om de RAF P-47 Thunderbolts te vervangen.

Op 28 september 1946 reist Annie met Bas’ vrouw en kinderen per boot (HMAS ‘Manoora’ [112]) van Brisbane naar Makassar. Annie reist door naar Biak, een eiland in de Geelvinkbaai bij Noord Nieuw Guinea waar 120 squadron was gelegerd. Daar wordt hun eerste zoon geboren.

In december 1946 was het squadron gestationeerd in Semarang. Vanaf juli 1947 vloog het squadron een aantal sorties met haar 9 Kittyhawks als onderdeel van Operatie Product [113] (12 juli tot 4 augustus 1947). Ook bij de 2de politionele acties (19 december 1948 tot 9 januari 1949) was het squdron betrokken, waarbij het 4 Kittyhawks verloor. Begin 1949 kreeg 120 Sqn 9 P-51 Mustangs. Het squadron werd op 1 maart 1950 opgeheven.

5.8. 122 Sqn

54 Medan; 15 man voor een Lockheed Electra - fotograaf onbekend
Figure 21. voor Lockheed Electra (P. Wolf)

Het is niet precies bekend waar Jack dienst heeft gedaan. Mogelijk was hij betrokken bij 122 Sqn in Medan. Hij staat alhans op een foto 8 links gehurkt voor een L12 Lockheed Electra, die waarschijnlijk rond februari ’47 is genomen in Medan op het vliegveld Polonia.

De L-12, met registratie L2-102 (en later T-302) behoorde aan 122 sqn toe en werd als transporttoestel gebruikt. Dit toestel is volgens sommige bronnen tot eind januari ’47 en andere bronnen tot eind ’47 bij het squadron geweest en hierna naar Andir / Kalidjati verhuisd. [114]

De tweede zoon van Jack en Annie werd in 1949 in Bandoeng geboren. Het is mogelijk dat hij op enig moment naar Andir is overgeplaatst.

5.9. Repatriëring

cameronia1

Repatriëring met de Cameronia. Vertrek 1950-04-13 van Tandjong Priok, aankomst Amsterdam 1950-05-10.

Built: 1920 Wm. Beardmore & Co, Dalmuir, Glasgow.
Tonnage: 16,584 gross
Dimensions: 168.37 x 21.46 x 13.14 meters.
Propulsion / Engine: Twin-Screw Turbine
Passenger Capacity: 256 First, 370 Second, 1,100 Third. (1,726 Total)
Cameronia was a British ocean liner which was built in 1920
by William Beardmore & Co Ltd, Port Glasgow for the Anchor Line.

6. C.W. Bastiaans, Guit en Allards

In de spullen van C.W. Bastiaans (Opa) heb ik jaren geleden de foto uit figuur 1 gevonden. Lang wist ik niet niet met wie hij op de foto stond. Het blijkt Tinus Guit te zijn.

Weer een gezicht erbij.

Sjaak Allards is ook een nieuw gezicht van de crew van 122(NEI)sqn. In figuur 3 bij een P-51 Mustang. Tinus en Sjaak waren onafscheidelijk. In figuur 2 beiden voor de B-25 N5-261 'The Pool Bee'.

Bastiaans CW met P. (Tinus) Guit
Figure 22. C.W. Bastiaans met P. (Tinus) Guit - Medan

Nadat jaren de man naast opa mij onbekend was, weet ik (2019) dat het Tinus Guit is. Met dank aan zijn zoon (P. Guit)

"Hij is in november '39 in Indië aangekomen, monteursschool gedaan en vervolgens ols en naar Singosari, Malang-JAVA(1-VLG-II)[115].

b25 n5 261 guit en allarts
Figure 23. B-25 met Tinus Guit en Sjaak Allards

Tinus Guit en Sjaak Allards waren onafscheidelijk. Hier samen voor een B-25.

De B-25 'The Pool Bee' op de foto behoorde tot 18 Squadron. Het gele wing-logo onder de registratie N5-261 is typisch voor de beginjaren van 18 squadron.

Het betreft een transport B-25 (type T) nr 44-31203. Het toestel is uiteindelijk gecrasht op 22-12-49 tussen Morotai (21VB) en Makassar, 2 slachtoffers. De N5-261 was onderdeel van 16 squadron (Palembang Sumatra), officieel opgericht op 01-11-46 en tegen het eind nog bij het 20e (transportsquadron).

Boy Durand P 51 foto Berhitoe allarts
Figure 24. P-51 met Sjaak Allards

Crew voor een P-51.

Sjaak Allards vooraan 4de van links.
"Allards is tot het laatst op medan gebleven vanwege zijn gezin en medio ‘50 als een van de laatste naar holland gekomen waar ie vervolgens op twente, volkel en welschap zijn tijd heeft volgemaakt".[116].

Boy Durand[117] rechtsonder, ontbloot bovenlijf.
Hij was monteur op Andir bij 18 sqn. Hij is in mei ’49 omgekomen bij een crash met de PVA[118] B-25 NS-209/M-409[119]).

De foto is genomen op Andir (Bandoeng) vòòr de overdracht van de P-51’s aan 122(NEI)Sqn in Medan.


116. Bron: P.Guit
117. Boy Durand bij het 18e Squadron http://www.dornierdo24k.nl/?page_id=311
118. Photo Verkennings Afdeling
119. Crash Mitchell B-25 N5-209 / M-409 http://www.dornierdo24k.nl/?page_id=383

Case Studies familie

Dossiers van personen waar ik nog mee bezig ben.

1. Bastiaans Willem Christiaan Johannes

Willem Christiaan Johannes Bastiaans is geboren op 1 januari 1898 in Besoeki, Indonesia, zoon van Nicolaas William Bastiaans en Johanna Charlotte Elisabeth de Graaff.

Hij is een van de kinderen van een broer van mijn overgrootvader. Een van zijn nazaten - een 'achter-achter neef'.. - uit de VS heb ik in 2019 ontmoet. Deze studie gaat o.a. in op een paar van zijn vragen.

2. Oom Michiel - Bastiaans Michiel Walter Benjamin

1941 bij Marine, POW in Bandoeng, Tjimahi, Batavia, met 'Roku Maru' naar Changi Singapore, Malay Camp. Als burger met Skymaster naar Amsterdam, met ms Bossevain terug naar NEI.

Michiel Walter Benjamin (Michiel) Bastiaans was born on 19 October 1907 in Bandoeng, son of Walter Michiel Bastiaans and Jeannette Arenstine Godschalk.

Oom Michiel is een broer van mijn oma. Op basis van zijn - opgevraagde - dienstkaarten probeer ik een tijdlijn samen te stellen, waardoor o.a. enkele onderzoeksvragen kunnen worden beantwoord.

Appendix - Context

Appx A: Namen Bastiaans' en familie in Japanse werkkampen

In verhouding kan meer uitgebreide informatie worden gevonden van kampen buiten Indonesië. Wellicht verandert dat als het werk van nationaalarchief.nl verder op stoom komt. Niet alle details zijn bekend of gevonden.

Table 2. Namen Bastiaans' en familie in Japanse werkkampen
Naam Kampnaam Ligging Bijzonderheden Route Service Rank Unit stb no. ged.no

Bastiaans, Carol Wilhelm

Fukuoka 8B

Kyushu

Opa. 5-4-1942 Java-kamp. 5-12-1943 Het kamp (no8) lag bij de plaats Inatsuki, ongeveer 30 km ten oosten van Fukuoka-stad. Tewerkgesteld in de 'Yamano' kolenmijn van Mitsui Mining Co

Java. Tjimahi, Batavia, Singapore, Moji

Airforce

Sgt-maj

NEI-PEP, Sqn 121, Sqn 122

-

89

Bastiaans, D.H. (Domenicus Hendrikus)

-

Birma-Siam Spoorweg

mil sld 7412, Javaparty 9

-

Army

sld

-

7412

499

Bastiaans, Eugene Gerard Elias Robert

Bersiapkamp Dinojo

Dinojo lag ongeveer 15 km ten zuiden van Modjokerto

Broer Oma, Overleden op 16 mei 1946, vermoord door Indonesiërs

-

Burger

-

-

-

565

Bastiaans, F. Rolando

afdeling II, o.a. Palembang-kampen

Zuid-Sumatra

Army sld 242603

-

Army

sld

Landstorm II Soerabaia

242603

-

Bastiaans, Frans Henri

section II

Birma-Siam Spoorweg

Camp and transfer date 1 17/08/17 [06/10]; Java POW Camp 1942/08/17 [06/10] – Camp and transfer date 2; Thai POW Camp Camp Branch Name and Reg No. 1: 15086; No.1 Branch camp of Java POW camp 15086 Camp Branch Name and Reg No. 2: 20046; Main camp of Thai POW camp 20046 Other info 1 Transferred to Main Camp of Thai POW Camp on (no date);

Java I, Singapore 29-12-1942 Nitimei Maru, Thail III, Thail II, Thail IV (2)

Army

sld

Landsst. Afd. Pekalongan

51605

524

Bastiaans, Fredericus Christiaan E.

section IV

Birma-Siam Spoorweg

Internering 29-1-1943 - Army pte 97512, kampkaart 97514

Java III, 1943: Thail IV (2)

Army

sld

A II Ld.Soerabaia

97514

-

Bastiaans, G. (Godfried)

Fukuoka 14B

Nagasaki

Captured Tomo (Java). Aangekomen in Fukuoka 14B op 25-4-1943 uit Singapore met Hawai Maru 1. Dit kamp lag in Nagasaki tussen het Centraal Station en de Urakami-rivier, op ongeveer 750 meter van het station.

Java, Singapore, Hawaii Maru 1, 25-4-1943 Fu 14B

Army

sld

Landstormafdeling Cheribon

98406

525

Bastiaans, H.F. (Henri Francois)

section M (previous III), POW Camp No1 en No2

Birma-Siam Spoorweg

Army Pte

Java, 29-10-1942: Thail III, ill 29-12-1942, died 6-1-1943 (Retpu, kamp 30 – Detached Camp Hospital of No.3 Branch Camp of Thai POW Camp) (3)

Army

inf.sld.tkl.

2de Landst. Afd. Bandoeng 52305

52305

392

Bastiaans, Harry (Domenicus Hendrikus)

section IV

Birma-Siam Spoorweg

Army Pte 7412,

Java IV, 1943: Thail VI, Thail IV

Army

sld

-

7412

618

Bastiaans, J.D.E. (Jacques Domenicus Edelhart)

Java main camp

Batavia

Army 1st sgt 43604

-

Army

sgt 2dekl.Landst.

Landstorm III

43604

551

Bastiaans, J.M.H.

Fukuoka 4B

Moji-Hospital

Moji lag op de noordpunt van het eiland Kioesjoe, aan de zeestraat van Shimonoseki, tegenover de havenstad Shimonoseki.

-

-

-

-

-

-

Bastiaans, Johan Frederik Rudolf

section VII

Birma-Siam Spoorweg

Army Sgt 85006 -

Sumatra, Thail III, Thail VII

Army

sgt 1ste kl.

Korps Marechausse Sumatra

85006

226

Bastiaans, Michiel Walter Benjamin

Changi

Singapore

Broer oma. 8-3-1942 gevangen in Bandoeng. 9-11-1943 krijgsgevangene Java Kamp. 20-8-1945 bevrijd S’pore

Bandoeng, Tjimahi, Batavia, Singapore

Navy

matr 3ekl /schrijver 2dekl

De Ruyter, Priok

-

12

Bastiaans, Newton Robert

section I

Birma-Siam Spoorweg

Army Pte 1009822, broer opa

Java, Thail I *

Army

sld

-

-

221

Bastiaans, P.H.C.(Pieter Herman Constantijn)

Fukuoka 14B

Nagasaki

sld 41805, Javaparty 12

-

Army

sld

-

-

354

Bastiaans, Petrus Adrianus

afdeling II , o.a. Palembang-kampen

Zuid-Sumatra

Army sld 69406

-

Army

sld

-

-

-

Bastiaans, Piet Bernard

section I

Birma-Siam Spoorweg

Army Pte 51920 –

Thail I *

Army

sld

-

-

-

Bastiaans, R.L. (Reginald Lucien)

Fukuoka 6B

Mizumaki

De plaats Mizumaki lag ongeveer 30 km ten westen van Moji, ongeveer 40 km ten noord-oosten van Fukuoka-stad. Het kamp lag ongeveer 6 km van Orio

-

-

-

-

-

430

Bastiaans, Reginald L.

Fukuoka 23B

Hirayama

Dit kamp lag ongeveer 25 km ten oosten van Fukuoka-stad.

-

-

-

-

-

-

Bastiaans, Richard Rudolf

Java main camp

Batavia

Army sgt 81301

-

Army

sgt 1ste kl.

2de Bat. Landst. Soerabaia

81301

-

Bastiaans, Robert Hermanus Louis Gerardus

Section IV No.4 Branch Camp of Thai POW Camp. No.6 Branch camp

Hindat Tamuang Thailand

Broer oma. Captured: Bandoeng. Camp and transfer date 1: 17/08/15; Java POW Camp 1942/08/15- Ubon 171 km van Non Pladuk. Er waren hier drie kampen: een werkkamp, een hospitaalkamp en een cholera-kamp. Nadat het werk aan de spoorlijn hier voltooid was, werd het werkkamp als doorgangskamp gebruikt (voor dagelijks passerende groepen krijgsgevangenen, die op weg waren naar hoger gelegen kampen). Army Sgt ma 60229, Javaparty 9 –

Java, 27-1-1943: Thail VI, 15-9-1944: Thail IV, died 2-8-1945 (Kurikona-258)

Army

bat. sgt. 1ste kl. m.a.

Iie Landsturm Afdeling Bandoeng

60299

5

Bastiaans, Willem Abraham

afdeling I, o.a. Pakan Baroe-spoorweg

Palembang, Sumatra

matroos 15127

-

Navy

matr

-

-

-

Bastiaans, Willy

section I

Birma-Siam Spoorweg

Captured Bandoeng. Army Sgt 78917, Javaparty 9 -

Java, Thail I *

Army

sgt 2de kl. Inf.

5de Bat.Inf. Semarang

78917

996

Raaphorst, Hein

Tjimahi

Java

Echtgenoot zus oma

-

Airforce

-

-

-

37

Tak, Willy

Tjimahi

Java

Broer echtgenoot Michiel. Overleden Tjimahi, centr. kamp Hospitaal

-

-

-

-

-

244

van Riet, Wilhelmus Florent Melchior Jean

Tjimahi

Java

Echtgenoot zus oma. Overleden 14-8-45: Tjimahi, centr. kamp Hospitaal

-

Navy

-

-

-

24

Appx B: HellShips

B.1. Zeetransporten

"Trans­porten van geallieerde krijgsgevangenen, die de Japanners uitvoerden om deze krijgsgevangenen naar elders te vervoeren.
Bij deze zeetransporten zijn veel krijgsgevangenen omgekomen, deels door de uiterst slechte omstan­digheden aan boord, deels doordat deze schepen door de geallieerden werden getorpedeerd"[120].

Een alphabetische botenlijst, ook wel 'Hellships' is hier te vinden.

B.2. Familie en vrienden op transport

Van ~ 25 personen -uit de stamboom- heb ik vastgesteld dat zij als krijgsgevangene of burger in een of ander Japans werk- of interneringskamp zijn verdwenen [121].

Voor zover zij -doorgaans vanaf Java- zijn vervoerd naar andere 'exotische bestemmingen', is dat gegaan met een Japans 'Hellship'.

In onderstaande tabel een 7-tal schepen, waarin per schip namen en vertrekdata zijn opgenomen.

Table 3. Familievervoer met Hellships
Sistership Macassar Maru (Samarang Maru)
Figure 25. Macassar Maru (Sistership Samarang Maru)

29 september 1943 - van Tanjung Priok naar Singapore (Changi-kamp) met 2600 krijgsgevangenen (2169 Nederlanders, 429 Engelsen, 2 Australiërs).

Java Party 17
Bastiaans CW (Opa)
Vleugels, Jack

Hawaii Maru 2
Figure 26. Hawaii Maru 2

6 november 1943 - van Singapore naar Moji op Kuyshu in Japan met 1230 krijgsgevangenen (bijna allen Nederlanders).

Hawaii Maru 2
Figure 27. Hawaii Maru I

Op 25-4-1943 uit Singapore aangekomen in Fukuoka 14B

Bastiaans, G. (Godfried)

Harugiku Maru 2
Figure 28. Harugiku Maru 2

Vertrek Batavia 15-1-1943, aankomst Singapore 19-1-1943

Kinta Maru 3 Van Batavia 15-1-1945 naar Singapore 18-1-1945 met 639 krijgsgevangenen (117 Engelsen, 106 Australiërs, 8 Ame­rikanen en 408 Nederlanders) uit het 10e Bataljon in Batavia.

De krijgs­gevangenen werden overgebracht naar het River Valley Road-kamp.

Java Party 26
Bastiaans, J.D.E. (Jacques Domenicus Edelhart)

France
Figure 29. France Maru 2

Vertrek Batavia 05-11-1943, aankomst Palembang (Sumatra) 11-11-1943

Java Party 19
Bastiaans, Willem Abraham
Bastiaans, Rolando
Bastiaanse, Petrus, Adrianus G.

nichimei
Figure 30. Nichimei Maru

(ook vaak aangeduid als Nitimei Maru) Vertrok op 29-12-1942 met ongeveer 1000 krijgsgevangenen (allen Nederlanders) uit Singapore naar Birma, bestemming Moulmein.
Op 15-1-1943 werd zij in de Golf van Mar­taban tijdens een lucht­aanval tot zinken gebracht; de meeste opvarenden werden aan boord van de Moji Maru 2 opgenomen.


1. Wenckebachlaan → Jl. Trunojoyo (nu genoemd naar een 17e-eeuwse held van het eiland Madoera)
2. Wenckebachlaan → Jl. Trunojoyo (nu genoemd naar een 17e-eeuwse held van het eiland Madoera)
1. Het 'geheugenverlies' is hoogstwaarschijnlijkeen een symptoom voor een eeuwenlang doofpot- en ontkenningsbeleid voor wat betreft het gedrag van de staat der nederlanden
2. naam refererend aan de VOC periode
3. 'De Verjaringswet uit 1971 moest ervoor zorgen dat de daders van de Indische oorlogsmisdrijven nooit meer strafrechtelijk vervolgd konden worden. ' - https://www.groene.nl/artikel/gelijke-monniken-gelijke-kepie-gaat-niet-op
4. Nederland geen gelijk land: historisch niet en nu niet. Wie denkt dat we van nature een gelijk land zijn, wordt uit de droom geholpen door het recente werk van Milanovic (2016, 79-80 en 87, voor Nederland steunend op Soltow en Van Zanden, 1998). In de 18de en 19de eeuw was Nederland juist zeer ongelijk. - http://www.mejudice.nl/artikelen/detail/cbs-meet-meer-ongelijkheid-maar-verkoopt-het-als-minder
5. In een recente studie wees Reuten (2018) erop dat Nederland, na de Verenigde Staten, de hoogste vermogensongelijkheid kent van de door hem onderzochte 27 OESO-landen. Ook de Wetenschappelijke Raad voor het Regeringsbeleid (WRR) geeft aan dat de vermogensongelijkheid in ons land fors te noemen is (Kremer et al. 2014) - https://digitaal.scp.nl/ssn2018/inkomen/
6. The Richest Countries In The World - https://www.worldatlas.com/articles/the-richest-countries-in-the-world.html
7. The Richest Countries in Europe - https://www.worldatlas.com/articles/the-richest-countries-in-europe.html
8. 'blij, blijmoedig, gelukzalig, genietend, genotvol, happy, jolig, monter, opgetogen, tevreden, verheugd, voldaan, vreugdevol, vrolijk, zalig' - https://synoniemen.net/index.php?zoekterm=gelukkig
9. World Happiness Report - https://en.wikipedia.org/wiki/World_Happiness_Report#2019_World_Happiness_Report
10. 'concordantie, eendracht, eenheid, eenparigheid, eensgezindheid, eenstemmigheid, enigheid, evenredigheid, evenwichtigheid, gelijkheid, overeenkomst, overeenstemming, rust' - https://synoniemen.net/index.php?zoekterm=harmonie
11. 'genoegen, goedkeuring, satisfactie, schik, vergenoegdheid, voldaanheid, voldoening' - https://synoniemen.net/index.php?zoekterm=tevredenheid
12. 'uitkiezend' - https://nl.wiktionary.org/wiki/selectief
13. Exclusief: 'bij uitsluiting van, niet meegerekend, uitgesloten, uitsluitend' - https://synoniemen.net/index.php?zoekterm=exclusief
14. Repatriëring van Indische Nederlanders - https://nl.wikipedia.org/wiki/Repatri%C3%ABring_van_Indische_Nederlanders
15. https://www.japansekrijgsgevangenkampen.nl/Fukuoka%208B.htm
16. http://www.japansekrijgsgevangenkampen.nl/Fukuoka.htm
17. https://nl.wikipedia.org/wiki/Nagasaki_(stad)
18. http://javapost.nl/2011/03/17/%C2%B4alles-bleef-stil-doodstil%C2%B4/
19. Indië-Veteranen - KNIL -https://www.roelbazuin.nl/project/indie_veteranen/indie_veteranen_KNIL.html
20. Timeline C.W. Bastiaans van 15 februari 1942 tot 11 juli 1950. - https://www.roelbazuin.nl/stamboom/timeline_cwbastiaans_mlknil_fukuoka_medan.html
21. https://en.wikipedia.org/wiki/2-VLG-V_(ML-KNIL)
22. https://warbirdforum.com/cw215.htm
23. http://www.go2war2.nl/artikel/221/Militaire-Luchtvaart-KNIL.htm
24. The CW-21B squadron (2-VlG-IV) was newly formed effective 1 March 1941 at Andir (near Bandoeng) in western Java under 1/Lt. R.A.D. Anaemet -https://warbirdforum.com/cw215.htm
25. All 13 available Curtiss CW-21b “Interceptors” had been scrambled from their base at Tanjong Perak but they were attacked from above and behind by sixteen or more Japanese fighters. Seven Interceptors were shot down and three badly damaged. - Bron: Javagoldblog
26. https://thejavagoldblog.wordpress.com/2017/01/25/dutch-hurricanes-too-few-too-late/
27. By February 9, 1942, a total of 43 crated Hurricanes had reached Tanjong Priok, the port of Batavia. The desperately needed fighters were erected right there and transported by road to Kemajoran where a team consisting of RAF, ML-KNIL and KNILM personnel worked shifts around the clock in an impressed KNILM hangar. Though hindered by a lack of tools and experience, the first Hurricanes were test-flown by RAF pilots five days after their crated arrival. RAF and ML-KNIL pilots ferried them to Tjililitan, from where six were flown to Palembang I on February 10, 1942, eight went to PI on February 13 and a final batch of nine was ferried to PI on February 14. Eight Hurricanes went to the RAF reserve in Java and the remaining twelve Hurricanes were handed over to the Dutch forces. Bron: Dutch Hurricanes – Too Few Too Late
28. https://pacificwrecks.com/airfields/indonesia/kalidjati/index.html
29. https://tjiaterstelling.jouwweb.nl/strijd-om-west-java
30. Welk kamp is mij onbekend
31. Ook hier weet ik niet in welk kamp hij terecht kwam
32. https://www.japansekrijgsgevangenkampen.nl/Schema%20Java%20Party%2017.htm
33. 'The major portion of the Fukuoka occupation Force arrived in the area on 30 september'. Source: http://www.mansell.com/Resources/special_files/FOLD3/Fukuoka%20Occupation%20Force%20Operations%20Report%201945-09to11%20%28RG38%29.pdf
34. mogelijk met de tot vliegdekschip omgebouwde olietanker USS Chenango - http://www.usschenango.com/history_world_war_ll/images/History_USS_Chenango.pdf
35. De vrijheidsstrijd van de Indonesiërs tegen de Nederlanders
36. Royal Australian Air Force
37. Eind ’45 en begin ’46 (NL-militairen mochten van de Britten nog niet op Java en Sumatra landen) is het RAPWI programma opgestart (Recovery of Allied Prisoners of War). ML-KNIL personeel en hun families werden toen met vooral (omgebouwde) B-25’s naar Bundaberg gevlogen, waar NL gebruik maakte van een RAAF vliegbasis. Een plek waar ze van de verschrikkingen van de kampen mochten herstellen alvorens weer actief in dienst te gaan. Bron: Peter Wolf / Indische F[Kamparchieven / oorlogsgetroffenen.nl
38. * The Royal Netherlands East Indies Army Air Force received 40 P-51Ds and flew them during the Indonesian National Revolution, particularly the two 'politionele acties': Operatie Product in 1947 and Operatie Kraai in 1949. When the conflict was over, Indonesia received some of the ML-KNIL Mustangs. [North American P-51 Mustang; Gunston 1990 p. 39. De levering was in maart, april en juni 1945 (resp.10x P-51K en 31x P-51D). Van deze 41 toestellen bereikten er 40 de ML-KNIL in Australië; ze hadden de kentekens N3-600 t/m N3-640.
39. Na de Japanse overgave ging alles trager. De rest kwam pas tussen oktober 1945 en maart 1946 in Nederlands bezit; teken van mindere urgentie van de RAAF en van een veranderde houding tegenover de Nederlandse koloniale ambities.
40. Oma Elvire Elise Hermina, periode 1930 - 1950: van Nederlands-Indie via Australie naar Nederland - https://www.roelbazuin.nl/stamboom/achtergrond_elvire_elise_hermina_van_nederlands_indie_via_australie_naar_nederland.html
41. . Vermoedelijk rond het huis van Pauline Louise Marie van Doornum-Baronesse van Utenhove, die op 28 november 1945 in haar voortuin aan de Wenckebachlaan in Bandung met dum-dum kogels werd vermoord - https://oorlogsgravenstichting.nl/persoon/35221/pauline-louise-marie-van-doornum-baronesse-van-utenhove
42. Wenckebachlaan → Jl. Trunojoyo (nu genoemd naar een 17e-eeuwse held van het eiland Madoera)
43. Recovery of Allied Prisoners of War (RAPWI) - https://www.roelbazuin.nl/stamboom/rapwi.html
44. In een North American B25 Mitchell naar Australië - https://www.roelbazuin.nl/blog/in_een_b25_naar_australie.html
45. Opa op de foto: 2e rij, als 11e van rechts. 3 Stoelen naar links (met zonnebril) zit P.A.C. (Piet / Flip) Benjamins, de commandant en beroemd vlieger
46. Nu Soewondo Soewondo Air Force Base - https://en.wikipedia.org/wiki/Soewondo_Air_Force_Base
47. De Militaire Luchtvaart van het KNIL 1945-1950 van Otto Ward. Met dank aan Peter Wolf voor de quote uit dit boek
48. - Bron: blz 181; De Militaire Luchtvaart van het KNIL 1945-1950 van Otto Ward
49. bron: http://nl.wikipedia.org/wiki/Koninklijke_Luchtmacht
50. https://ssmaritime.com/Manoora.htm
51. https://www.ipms.nl/artikelen/nedmil-luchtvaart/vliegtuigen-n/vliegtuigen-n-northam-p51
52. Een term die toen gebruikelijk was. De staat implicerende dat men op enig moment (als Indonesië weer een kolonie zou zijn) weer terug zou gaan.
53. https://ssmaritime.com/sitmar3.htm
54. https://indisch4ever.nu/2015/11/20/eindspel-indische-kwestie/
55. de salarissen zijn schandelijk genoeg nooit uitbetaald door de Staat der Nederlanden - #indischekwestie #backpay
56. Makassar Maru - https://www.japansekrijgsgevangenkampen.nl/Makassar%20Maru.htm
57. http://www.japansekrijgsgevangenkampen.nl/Hawaii%20Maru%202.htm
58. https://www.japansekrijgsgevangenkampen.nl/Fukuoka%208B.htm
59. . Vermoedelijk rond het huis van Pauline Louise Marie van Doornum-Baronesse van Utenhove, die op 28 november 1945 in haar voortuin aan de Wenckebachlaan in Bandung met dum-dum kogels werd vermoord - https://oorlogsgravenstichting.nl/persoon/35221/pauline-louise-marie-van-doornum-baronesse-van-utenhove
60. Eind ’45 en begin ’46 is het RAPWI programma opgestart (Recovery of Allied Prisoners of War). ML-KNIL personeel en hun families werden toen met vooral (omgebouwde) B-25’s naar Bundaberg gevlogen, waar NL gebruik maakte van een RAAF vliegbasis. Een plek waar ze van de verschrikkingen van de kampen mochten herstellen alvorens weer actief in dienst te gaan. Bron: Peter Wolf / Indische F[Kamparchieven
61. ink=https://ssmaritime.com/Manoora.htm
62. Nu Soewondo Soewondo Air Force Base - https://en.wikipedia.org/wiki/Soewondo_Air_Force_Base
63. De Militaire Luchtvaart van het KNIL 1945-1950 van Otto Ward. Met dank aan Peter Wolf voor de quote uit dit boek
64. De Bersiap-periode was een gewelddadige periode in de Indonesische geschiedenis die duurde van ongeveer oktober 1945 tot begin 1946. Openlijk werd opgeroepen tot "uitroeien van alle Belanda’s (Nederlanders) en alle Anjing Belanda’s (Nederlandse honden), waarmee de Indo’s werden bedoeld.
65. Nicolaas William “Willie” Bastiaans / Carolina Wilhelmina “Catrien” de Bell / Benno / Johnnie - https://www.roelbazuin.nl/webtrees/individual.php?pid=I155&ged=bastiaans
66. . Vermoedelijk rond het huis van Pauline Louise Marie van Doornum-Baronesse van Utenhove, die op 28 november 1945 in haar voortuin aan de Wenckebachlaan in Bandung met dum-dum kogels werd vermoord - https://oorlogsgravenstichting.nl/persoon/35221/pauline-louise-marie-van-doornum-baronesse-van-utenhove
67. https://www.awm.gov.au/collection/U59381/
68. 15-08-45 Capitulatie Japan
69. Landstorm in Nederlands-Indië 1940-1942 - http://www.maasendenatris.nl/landstorm-in-nederlands-indie-1940-1942/
70. The Royal Army of the Dutch East Indies 1941-42 - http://www.fireandfury.com/orbats/knil.pdf
71. Japanse krijgsgevangenkampen - https://www.japansekrijgsgevangenkampen.nl/index.htm
72. https://www.indischekamparchieven.nl/en/general-information/per-island/java
73. Kampkaart ic kampsymbolen nog niet vertaald
74. https://www.japansekrijgsgevangenkampen.nl/Java%20Party%20som%20A-B.htm
75. https://www.japansekrijgsgevangenkampen.nl/Schema%20Java%20Party%209.htm
76. Harugiku Maru 2 - https://www.japansekrijgsgevangenkampen.nl/Harugiku%20Maru%202.htm
77. Singapore - Changi-kamp - Malakka https://www.japansekrijgsgevangenkampen.nl/Changi-kamp.htm
78. Burma Railway - https://en.wikipedia.org/wiki/Burma_Railway
79. Henri François Bastiaans 1905-1943 - Geboren op 7 februari 1905 te Pemalang - Overleden op 6 januari 1943 te Birma, 30 KM - https://oorlogsgravenstichting.nl/persoon/7268/henri-francois-bastiaans
80. Thanbyuzayat War Cemetery - BASTIAANS, HENRI FRANCOIS Service Number 52305 Died 06/01/1943 - https://www.cwgc.org/find-war-dead/casualty/7511626/bastiaans,-henri-francois/
81. ML-KNIL: Militaire Luchtvaart van het Koninklijk Nederlands-Indisch Leger. Bron: https://en.wikipedia.org/wiki/Royal_Netherlands_East_Indies_Army_Air_Force
82. Jack is geboren in 1912 en overleden op 16 februari 2007
83. Hij trouwt met Annie op 8 maart 1946
84. geboren in Biak 1946 en Bandoeng 1949
85. Bron: concept rapport geschiedenis Hurricanes 1/2 VLG IV, Ir. MTA Schep, nov 1988
86. Bron: https://nl.wikipedia.org/wiki/Militaire_Luchtvaart_van_het_Koninklijk_Nederlandsch-Indisch_Leger
87. https://thejavagoldblog.wordpress.com/2017/01/25/dutch-hurricanes-too-few-too-late/
88. By February 9, 1942, a total of 43 crated Hurricanes had reached Tanjong Priok, the port of Batavia. The desperately needed fighters were erected right there and transported by road to Kemajoran where a team consisting of RAF, ML-KNIL and KNILM personnel worked shifts around the clock in an impressed KNILM hangar. Though hindered by a lack of tools and experience, the first Hurricanes were test-flown by RAF pilots five days after their crated arrival. RAF and ML-KNIL pilots ferried them to Tjililitan, from where six were flown to Palembang I on February 10, 1942, eight went to PI on February 13 and a final batch of nine was ferried to PI on February 14. Eight Hurricanes went to the RAF reserve in Java and the remaining twelve Hurricanes were handed over to the Dutch forces. Bron: Dutch Hurricanes – Too Few Too Late
89. In Bandoeng werden de gevangenen geconcentreerd in de kampementen van het 15de Bataljon Infanterie, het 1ste Depot Bataljon en de Luchtdoelartillerie.
90. Grote kampementen in Tjimahi van het 4de en 9de Bataljon Infanterie, de Bergartillerie, het 6de Depot Bataljon en het Treinkampement
91. De grootste krijgsgevangenkampen in Batavia waren de Uniekampong in de haven, de gevangenis van Glodok en het kampement van het 10de Bataljon Infanterie in het centrum.
92. De Makassar Maru (4.026 ton) vertrok op 26-9-1943 met 2600 krijgsgevangenen (2169 Nederlanders, 429 Engelsen, 2 Australiërs) uit Batavia (Tandjong Priok) naar Singapore. Dit transport werd aangeduid als Java Party 17, het 17e krijgsgevangenentransport vanuit Java. Deze groep vertrok 's morgens om 5.00 uur met de stadstram naar het eindpunt in Tandjong Priok; vervolgens werd gelopen naar de kade van de Rotterdamse Lloyd. Om 14.30 uur ging iedereen aan boord, om 17.00 uur voer het schip de haven uit.
93. https://www.japansekrijgsgevangenkampen.nl/Changi-kamp.htm
94. De naam van dit schip is op de aantekeningen onleesbaar
95. Moji ligt in het noorden van het eiland Kiushu
96. Datum in eigen aantekenngen en Bron: http://www.mansell.com/pow_resources/camplists/fukuoka/fuku_9_miyata/fuku9_main.html
97. het schip dat genoemd wordt in de aantekeningen komt overeen, als mede alle data en de aanwezigheid van een 'boerderij'.
98. http://www.mansell.com/pow_resources/camplists/fukuoka/fuku_9_miyata/fuku9_main.html
99. Bron: http://www.mansell.com/pow_resources/camplists/fukuoka/fuku_9_miyata/burki_dutch_fuk_09.htm
100. Op zijn POW aantekeningen zegt hij ‘treinreis miatta mijnkamp’.
101. Arts in Krijgsgevangenschap: Fukuoka 9b Dagboek bijgehouden door M. Hilfman - https://peterflohr.blog/2016/12/27/arts-in-krijgsgevangenschap-fukuoka-9b/
102. Bron: http://www.japansekrijgsgevangenkampen.nl/Fukuoka%209B.htm
103. USS Renville (APA-227) was a Haskell-class attack transport that saw service with the US Navy in World War II, the Korean War and the Vietnam War. Bron: https://en.wikipedia.org/wiki/USS_Renville_(APA-227)
104. Operating in the western Pacific, she was ordered to Batavia, Java, in December 1947. Renville became Headquarters ship for the U.N. Truee Commission that negotiated settlement terms between Dutch military forces and Indonesian nationalists. The ensuing agreement was denoted "The Renville Truce." bron: https://www.navyhistory.com/APA/renville.html
105. Royal Australian Air Force
106. Eind ’45 en begin ’46 (NL-militairen mochten van de Britten nog niet op Java en Sumatra landen) is het RAPWI programma opgestart (Recovery of Allied Prisoners of War). ML-KNIL personeel en hun families werden toen met vooral (omgebouwde) B-25’s naar Bundaberg gevlogen, waar NL gebruik maakte van een RAAF vliegbasis. Een plek waar ze van de verschrikkingen van de kampen mochten herstellen alvorens weer actief in dienst te gaan. Bron: Peter Wolf / Indische Kamparchieven / oorlogsgetroffenen.nl
107. https://en.wikipedia.org/wiki/No.120(Netherlands_East_Indies)_Squadron_RAAF
108. https://www.papuaerfgoed.org/en/New-Guinea_during_World_War_II
109. https://www.ozatwar.com/nei-af.htm
110. https://www.anderetijden.nl/aflevering/603/Merauke
111. NEIAF = Netherlands East Indies Air Force
112. https://ssmaritime.com/Manoora.htm
113. https://en.wikipedia.org/wiki/Operation_Product
114. Bron: P. Wolf
120. https://www.japansekrijgsgevangenkampen.nl/Zeetransporten%20chron%20NE.htm
121. Bastiaans' en familie als slaaf in Japanse werkkampen - https://www.roelbazuin.nl/stamboom/bastiaans_en_familie_in_japanse_kampen.html